Müzekkere, mahkemenin ya da savcılığın bir kararın gereğini yerine getirmek için başka bir kuruma yazdığı resmî yazıdır: tapu müdürlüğünden kayıt istenir, bir bankadan bilgi sorulur, bir kuruma tedbir bildirilir. Yabancı okurun elinde bu yazı çoğunlukla dosya kopyasının içinde, kararın hemen arkasında durur. Karşılık seçiminde ilk soru, yazının kendisinin bir karar olup olmadığıdır.
Dayanak: kelime nerede geçer
Kelime usul kanunlarında değil, yazı işleri mevzuatında ve icra hukukunda yoğunlaşır; HMK ve CMK metinlerinde “müzekkere” geçmez. Yazı İşleri Yönetmeliğinin ceza yargısına ilişkin kısmı, ara karar nedeniyle diğer mercilere yazılan müzekkereleri ve bunlara verilen cevapları muhabere kaydına geçirmez, yalnız zimmet kaydına işletir (md. 157/3). Hukuk mahkemelerinde ara kararları yerine getirmek ve cevabı gelmeyen müzekkerelerin tekidini yapmak zabıt kâtibinin, müzekkerelerin ilgili kurumlara ulaşması için posta ve zimmet işlemleri mübaşirin görevidir (md. 169/4-b, 169/4-g, 169/5-e). Harçların tahsili için gereken müzekkereleri yazı işleri müdürü yazar (md. 206/1). İcra hukukunda ihale edilen taşınmazın alıcı adına tescili için tapuya müzekkere yazılır (İİK md. 135).
İngilizcede “warrant” ve “writ” neden yanıltır
Sözlüklerde ve çeviri belleklerinde müzekkere için “warrant” ya da “writ” sık görülür. İkisi de bir emri anlatır: “warrant” çoğunlukla yakalama ya da arama izni, “writ” ise mahkemenin bir kişiye ya da görevliye yönelttiği resmî buyruktur. Türk müzekkeresi ise kararın kendisi değil, kararı ileten yazıdır; emreden şey ara karardır. Yakalama için CMK’nın kullandığı kelime de müzekkere değil, “yakalama emri”dir (md. 98). Önerilen karşılık bu yüzden işlevi anlatan bir kalıptır: “letter from the court to [kurumun adı] (müzekkere)”. Yazının başlığında kurum adı yazıyorsa karşılık onunla tamamlanır: “letter from the court to the Land Registry Office”.
Birebir çevirinin tuzağı: “memorandum”
Sözlükten yapılan birebir çeviri çoğu zaman “memorandum” ya da “note” üretir. İngilizce okur bu kelimelerde kurum içi bir not ya da iki taraf arasında imzalanan bir mutabakat metni düşünür; bir makamdan ötekine giden ve cevap bekleyen resmî yazıyı düşünmez. “Tekit” de aynı ailedendir: cevap gelmeyince yazılan ikinci yazıdır ve “reminder” ya da “follow-up letter” diye çevrilir. Harç tahsil müzekkeresi için “letter requesting collection of court fees” önerilir; yazının dayanağı ve kalemleri metnin içinde olduğu gibi kalır.
Fransızcada önerilen karşılık
Fransızcada önerilen karşılık “lettre du tribunal adressée à [autorité] (müzekkere)”dir. “Mandat” kelimesinden kaçınılır; Fransız ceza usulünde bu kelime yakalama ve getirme emirlerini anlatır ve yazıya bir zorlama gücü yükler. “Réquisition” da yakın görünür, ama Fransız okura belirli bir soruşturma işlemini çağrıştırır ve mahkemenin tapuya ya da bankaya yazdığı yazıya uymaz. Bir dosyada ara karar ile müzekkere birlikte çevriliyorsa ikisi ayrı belge olarak etiketlenir: ara karar “décision avant dire droit”, müzekkere onu uygulayan yazıdır. Tarih ve sayı satırı iki belgede farklıdır ve çeviride karıştırılmaz.