Cezai adli iş birliği yoluyla yabancı bir devletten gelen bilgi ve belgeler, gönderen devlet izin vermedikçe talebe konu olan soruşturma, kovuşturma ya da infaz işlemleri dışında kullanılamaz. Bu kural, bir çeviri dosyasının kapsamını da belirler: gelen belge bir kez çevrildikten sonra o çeviri, belgenin kendisiyle aynı sınıra tâbidir.
Kanunun kurduğu sınır
6706 sayılı Kanun md. 6/1 kısa ama kapsayıcıdır. Sınır iki yönlüdür: hem belgenin kendisini hem de belgeden edinilen bilgiyi kapsar, ve sınırı kaldıracak olan şey gönderen devletin iznidir. Kanun bu izni bir biçim şartına bağlamaz; izin verilmediği sürece belge yalnız talebin konusu olan işlemde kullanılabilir. Uluslararası adlî iş birliğinin kanundaki tanımı da bu çerçeveyi destekler: cezaî konularda bir devletin adlî mercilerinin diğer bir devletin adlî mercileri adına yerine getirdiği işlemler.
İzin şartı aranmayan üç hâl
Md. 6/2 üç istisna sayar. Birincisi talebe konu suçun hukukî vasfının değişmesidir: aynı olay farklı bir suç adı altında nitelendirilmişse izin yeniden istenmez. İkincisi adlî iş birliği işleminden sonra ortaya çıkan yeni şüpheli veya sanıkların soruşturma ya da kovuşturmaya dâhil edilmesidir. Üçüncüsü ise doğrudan hukuk yargısına bakar: talebe konu suçla ilgili bilgi ve belgelerin, bu suçla bağlantılı olan hukuk davalarında gerekli olması. Üçüncü istisna, ceza dosyasından gelen bir belgenin bağlantılı bir tazminat ya da iptal davasında da kullanılabileceğini gösterir. Üç istisnanın ortak özelliği, hepsinin talebe konu olan olayın çevresinde kalmasıdır: yeni bir olay ya da ilgisiz bir dosya bu listeye girmez. Kanun, istisnaların dışında kalan her kullanım için izni aramaya devam eder ve izin alınmadıkça belge o kullanımın dışında durur.
İzni kim yönetir
Kanun Merkezî Makamı Adalet Bakanlığı olarak tanımlar ve md. 3/1-c ile ona bu konuda açık bir yetki verir: adlî iş birliği kapsamında devletlerce talep edilen bilgi ve belgelerin kullanılmasına muvafakat vermek, bunların kullanılmasını sınırlandırmak, teminat veya şarta bağlamak. Md. 3/3 yabancı bir devletin talebinin yerine getirilmesinin şarta veya teminata bağlanabileceğini söyler. Md. 3/4 ise sonucu bağlar: Merkezî Makamca kabul edilen şartlar veya verilen teminatlar adlî mercileri bağlar.
Şart dosyada bir kayıt olarak durur
Bir belgeye şart konulmuşsa o şart dosyanın parçasıdır. Şart yabancı makamın yazısında yer alıyorsa o yazı da çevrilir; çünkü şartın kapsamı ancak metninden anlaşılır. Şart metni yorumlanmaz, aktarılır: bir belgenin “yalnız bu soruşturmada” kullanılabileceğini söyleyen bir cümle ile “talep eden devletin izniyle başka işlemlerde de kullanılabileceğini” söyleyen bir cümle dosyada tamamen ayrı sonuçlara bağlanır.
Sınır çeviriyi de kapsar
Belgenin çevirisi, belgenin bir kopyası değil türevi olduğu için aynı sınırın içindedir. Bu, uygulamada üç somut sonuç doğurur. Çeviri dosyası talebe konu işlemin dosyasıyla birlikte tutulur; çeviri örneği başka bir dosyaya bilgi olarak konulmaz; çevirinin taslak ve ara nüshaları da dosya düzeninin dışına çıkarılmaz. Bunların hiçbiri bir nezaket kuralı değildir; belgenin kullanımına konulmuş kanuni sınırın doğal uzantısıdır. Çeviride belgenin hangi dosyaya ait olduğunu gösteren numara ve kayıt bilgisi de korunur, çünkü sınırın kapsamı o kayıtla belirlenir.
Gizlilik ve araç seçimi
Kullanım sınırı, belgenin hangi araçlarla işlendiği sorusunu da doğurur. Yargı ve hukuki işlem belgeleri, hiçbir aşamada ücretsiz makine çeviri ya da yapay zekâ hizmetlerine yüklenmez. Adlî iş birliği dosyasında bu kural ayrıca ağırlaşır: belge yalnız bir kişisel veri taşımakla kalmaz, gönderen devletin koyduğu bir kullanım sınırını da taşır. Belgenin bir üçüncü hizmete verilmesi, kullanımı talebe konu işlemin dışına çıkarmak anlamına gelebilir; sınırın metni bunu ayrıca yazmasa da kullanımın kapsamı kanunla çizilmiştir.
Çeviri istenirken gelen üç bilgi
Gelen bir adlî iş birliği belgesinin çevirisi istenirken üç bilgi birlikte gelir: belgenin hangi talep kapsamında geldiği, gönderen devletin ya da Merkezî Makamın bir şart koyup koymadığı ve belgenin hangi işlemde kullanılacağı. Üçü de çevirinin kapsamını ve dosya düzenini belirler. Acte Tercüme adlî iş birliği dosyasındaki belgeleri ve üzerlerindeki şart yazılarını ilgili dile çevirir; iznin istenip istenmeyeceği ve belgenin hangi işlemde kullanılacağı adlî merciin ve Merkezî Makamın işidir.