Adli kontrol, şüpheli ya da sanığın tutuklanması yerine belirli yükümlülüklere bağlanmasıdır. Yabancı okur kararı çoğunlukla bir yurt dışına çıkış yasağı nedeniyle çevirtir: işverenine, okuluna ya da kendi ülkesindeki bir dosyaya Türkiye’den ayrılamadığını göstermesi gerekir. Karşılığın ilk işi, belgenin bir tutuklama kararı olmadığını hedef dilde açıkça söylemektir.
Dayanak: tutuklama yerine gelen yükümlülükler
Ceza Muhakemesi Kanununa göre bir suç sebebiyle yürütülen soruşturmada tutuklama sebeplerinin varlığı hâlinde şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebilir; kanunda tutuklama yasağı öngörülen hâllerde de adli kontrole ilişkin hükümler uygulanabilir (md. 109/1, 109/2). Üçüncü fıkra yükümlülükleri bentler hâlinde sayar: yurt dışına çıkamamak, hâkimin belirlediği yerlere belirtilen süreler içinde düzenli olarak başvurmak, taşıt kullanamamak ve gerektiğinde sürücü belgesini teslim etmek, tedavi veya muayene tedbirlerine tâbi olmak, hâkimce belirlenecek bir güvence miktarını yatırmak, silah bulunduramamak, konutunu terk etmemek, belirli bir yerleşim bölgesini terk etmemek, belirlenen yer veya bölgelere gitmemek. Kararlar kovuşturma evresinde de uygulanır ve yükümlülüğün devamının gerekip gerekmeyeceği en geç dört aylık aralıklarla incelenir (md. 110/3, 110/4); kanun azami süreler öngörür ve bu süreler çocuklar bakımından yarı oranında uygulanır (md. 110/A). Adli kontrole ilişkin kararlara itiraz edilebilir (md. 111/2). Yükümlülükleri isteyerek yerine getirmeyen kişi hakkında yetkili yargı mercii hemen tutuklama kararı verebilir (md. 112/1). Güvence gösterilmesine hükmedilen kararda güvencenin karşıladığı kısımlar ayrı ayrı gösterilir (md. 113/2).
İngilizcede “judicial supervision”
Önerilen karşılık “judicial supervision (adli kontrol)”dır. Kalıp kişinin serbest olduğunu ama belirli yükümlülükler altında bulunduğunu söyler. “Bail” tek başına kullanılmaz: Türk adli kontrolü bir güvence şartı olmadan da verilebilir ve güvence yalnız iki bentte yer alır. “Judicial control” ve “judicial review” kalıplarından da kaçınılır; İngilizce hukuk dilinde bu ifadeler bir kararın ya da işlemin denetlenmesini anlatır ve okur elindeki belgeyi bir idari yargı kararı sanabilir. Bentlerden bazıları kendi kalıbını ister: yurt dışına çıkamamak için “prohibition on leaving the country”, düzenli başvuru için “obligation to report periodically to a designated authority”, konutunu terk etmemek için “house arrest” yazılır ve kanundaki yükümlülük cümlesi yanında korunur.
Belgenin tutuklama kararıyla karışmaması
Adli kontrol kararı ile tutuklama kararı iki ayrı belgedir ve çeviride birbirinin kelimelerini almaz. “Detention”, “remanded in custody” ve “released on parole” gibi ifadeler adli kontrol kararında yer bulmaz; ilk ikisi tutukluluğu, üçüncüsü infaz aşamasındaki bir kurumu anlatır. Kanun iki belge arasındaki geçişi kendisi kurar: yükümlülüklere uyulmazsa tutuklama kararı verilebilir. Süre kaydı da yanıltmaya açıktır; adli kontrol altında geçen süre kural olarak cezadan mahsup edilmez ve kanun yalnız tedavi ile konutu terk etmeme yükümlülükleri için ayrı bir hüküm getirir (md. 109/6). Bu kural kararın kendisinde yazılı olmayabilir; çevirmen karara kanundan bilgi eklemez ve mahsup hesabı yapmaz.
Fransızcada “contrôle judiciaire”
Fransızcada önerilen karşılık “contrôle judiciaire (adli kontrol)”dır; frankofon okur kalıpta işlevsel olarak yakın bir kurumu tanıyabilir. Aynı sözcük öbeği genel hukuk dilinde bir işlemin yargısal denetimini de anlatır; bu sitenin başka bir sayfasında kelime tam bu anlamda, bir çevirinin hâkim denetimine bağlı olmadığını söylemek için geçer. Bu yüzden ilk geçişte Türkçe ad parantez içinde kalır ve kararı veren merci yazılır. Yükümlülükler için “interdiction de quitter le territoire”, “obligation de se présenter périodiquement”, “assignation à résidence” ve güvence için “cautionnement” önerilir.
Bent harfi olmadan yükümlülük anlaşılmaz
Kararın içeriği bentlerden seçilir ve hangi bendin seçildiği kararın kimliğidir. Atıflar bu yüzden bent harfleriyle korunur ve hedef dilde bent yapısı yeniden numaralanmaz. Aynı titizlik somut ayrıntılara da uygulanır: başvurulacak birimin adı, günler ve saatler, teslim edilen belgenin adı, güvencenin taksitleri ve güvencenin karşıladığı kısımlar metinde yazıldığı gibi kalır. Yaygın kısa ad ile kanunun ifadesi de ayrı tutulur: uygulamada yurt dışı çıkış yasağı denen yükümlülüğün kanundaki karşılığı yurt dışına çıkamamaktır. Çeviri kanunun cümlesini izler, kısa adı gerekiyorsa çevirmen notunda verir.