Arama ve elkoyma dosyasında çeviriye gelen belge çoğunlukla üç parçadan biridir: kararın kendisi, arama tutanağı ya da el konulan eşyanın defteri. Yurt dışındaki bir şirket, yabancı bir banka şubesi ya da Türkiye’de arama yapılan bir yabancı, hangi fiil için, hangi adreste ve hangi süre içinde arama yapıldığını bu belgelerden okur. Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) kararın içeriğini md. 119/2’de sayar; tutanağın satırlarını ise Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği belirler. Bu sayfa üç parçayı sırayla ele alır.
Karar mı, yazılı emir mi
Md. 119/1’e göre arama, hâkim kararı üzerine ya da gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının, savcıya ulaşılamadığı hâllerde kolluk amirinin yazılı emriyle yapılabilir; konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda ise yalnız hâkim kararı ya da savcının yazılı emri yeter. Belge bu yüzden ya bir karar ya da bir emirdir ve çeviri ikisini aynı kelimeyle karşılamaz: hâkim kararı için İngilizcede “search warrant (arama kararı)”, Fransızcada “ordonnance de perquisition”; savcının ya da kolluk amirinin yazılı emri için “written search order” ve “ordre écrit de perquisition” önerilir. Kolluk amirinin emriyle yapılan aramanın sonucunun başsavcılığa derhâl bildirildiğine ilişkin kayıt da belgenin parçasıdır.
Kararın dört satırı
Md. 119/2 kararda ya da emirde üç şeyin açıkça gösterilmesini ister: aramanın nedenini oluşturan fiil, aranılacak kişi ile aramanın yapılacağı konut ya da diğer yerin adresi ya da eşya ve karar veya emrin geçerli olacağı zaman süresi. Yönetmelik md. 7 aynı listeye dördüncü bir satır ekler: aranılacak eşyanın elde edilmesi hâlinde el konulup konulmayacağı. Adres, kapı numarası ve varsa ada ile parsel bilgisi birebir aktarılır; geçerlilik süresi tarih aralığı olarak yazılmışsa gün ve saat değiştirilmez. Yönetmelik md. 31/1, her arama kararının aksine bir hüküm içermiyorsa yalnız bir kez arama yapma yetkisi verdiğini söyler; bu yüzden süre satırı belgenin en teknik satırıdır ve yuvarlanmaz. Aramanın dayanağı md. 116’daki makul şüphe ya da md. 117’deki diğer kişilerde arama olabilir; kararda hangisine dayanıldığı korunur.
Tutanak: saat, tanıklar ve imzalar
Yönetmelik md. 11 adli arama tutanağının satırlarını sayar: arama kararının tarih ve sayısı ya da yazılı emrin tarih ve sayısı ile emri veren merci, aramanın yapıldığı yer, tarih ve saat, aramanın konusu, aranan kişinin kimlik ya da eşkâl bilgileri, araç plakası ile konut ve işyerinin açık adresi, aramanın sonuçları ve el konulan eşyaya ilişkin belirleyici bilgiler, yaralanma ya da maddi zarar doğup doğmadığı ve arama işlemini yapanların adı, soyadı, sicili ve unvanı. Tutanak aramaya katılanlar ve hazır bulunanlarca imzalanır ve bir sureti ilgiliye verilir. Saat bilgisi hukuki bir ölçüttür, çünkü konutta, işyerinde ve diğer kapalı yerlerde gece vaktinde arama yapılamaz (md. 118/1) ve istisnalar md. 118/2’de sayılıdır. Savcı hazır olmaksızın yapılan aramada o yer ihtiyar heyetinden ya da komşulardan iki kişi bulundurulur (md. 119/4) ve kişinin avukatının aramada hazır bulunmasına engel olunamaz (md. 120/3); çeviride imza sahiplerinin sıfatları korunur.
Muhafaza altına alma ile elkoyma ayrı işlemlerdir
Md. 123/1 ispat aracı olarak yararlı görülen ya da müsadere konusu malvarlığı değerlerinin muhafaza altına alınacağını, md. 123/2 ise yanında bulunduran kişinin rızasıyla teslim etmediği eşyaya el konulabileceğini söyler; md. 123/3 kıymetin tespitini ister. İki işlem hedef dilde tek bir kelimeye indirilmez: muhafaza altına alma için “taking into safekeeping” ve “mise sous main de justice”, elkoyma için “seizure” ve “saisie” önerilir. Arama sonunda ilgiliye istemi üzerine aramanın hangi maddeye göre yapıldığını belirten bir belge ile el konulan eşyanın listesini içeren bir defter verilir; şüpheyi haklı kılan bir şey elde edilmemişse bunu belirten bir belge düzenlenir (md. 121/1). Belgede kişinin eşyanın mülkiyetine ilişkin görüş ve iddialarına da yer verilir (md. 121/2); bu cümle ayrı tutulur. El konulan eşyanın tam bir defteri yapılır ve eşya resmî mühürle mühürlenir (md. 121/3). Elkoyma suçtan zarar gören mağdura gecikmeksizin bildirilir (md. 127/5); eşyanın geri verilmesine ilişkin karar md. 131/1’e dayanır.
Taşınmaz, banka hesabı ve ortaklık payı
Md. 128 farklı bir belge üretir: taşınmazlara, ulaşım araçlarına, banka ve diğer mali kurumlardaki hesaplara, hak ve alacaklara, kıymetli evraka, ortaklık paylarına, kiralık kasa mevcutlarına ve diğer malvarlığı değerlerine elkoyma kararı. Karar yalnız md. 128/2’de sayılan suçlarda verilebilir ve kararın alınması için ilgili kurumlardan suçtan elde edilen değere ilişkin bir rapor alınır. Kararda tapu kütüğüne ya da sicile şerh, banka hesabında hesap bilgileri ve şirkette ticaret siciline bildirim gibi icra biçimleri yazılıdır; ada, parsel, plaka, hesap ve IBAN bilgileri tek hanesi değişmeden aktarılır. Elkoymaya ve kayyım atanmasına ancak hâkim karar verebilir (md. 128/9). Şirket yönetimi için kayyım atandıysa kararda yönetim organının yetkilerinin ne ölçüde kayyıma geçtiği açıkça belirtilir ve karar ticaret sicili gazetesinde ilan olunur (md. 133/1); kayyım için “court-appointed trustee” ve “administrateur judiciaire” önerilir.
Bilgisayarda arama: yürürlük notu
Bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde arama ve elkoymayı md. 134 düzenler. Maddenin mevzuat metnindeki dipnotuna göre Anayasa Mahkemesinin 12/2/2026 tarihli, E. 2023/128, K. 2026/36 sayılı kararı bu maddeyi iptal etmiştir ve iptal, kararın yayımından dokuz ay sonra, 25/2/2027’de yürürlüğe girer. Bugün elde olan bir karar bu nedenle yürürlükteki metne dayanır ve çeviri kararın kendi atıflarını izler. Yürürlükteki metinde elkoymada sistemdeki bütün verilerin yedeklemesi yapılır ve yedekten bir kopya şüpheliye ya da vekiline verilerek bu husus tutanağa geçirilir (md. 134/3-4); tutanaktaki kopya kaydı ile varsa özet değer karakter karakter aktarılır.
Sınırı geçtiği an: yabancı devletin talebi
Yabancı bir devletin arama ya da elkoyma talebinde, talebin konusu olan suçun iadeye elverişli bir suç olması aranır ve Türk adli mercileri el konulan değerler için yılda en az bir defa tedbirin devamının istenip istenmediğini sorar (6706 sayılı Kanun md. 8/1-ç); gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde alınan geçici tedbir, talep kırk gün içinde Merkezi Makama ulaşmazsa kaldırılır (md. 8/1-c). Ters yönde, soruşturmanın devrinde elkoyma dâhil geçici tedbirlerin alınması yabancı devletten istenebilir (md. 24/6) ve Türk elkoyma kararı istinabe evrakının eki olarak yola çıkar. Türkiye’deki bir şubeye ya da yabancı ortaklı şirkete tebliğ edilen elkoyma kararının çevirisini çoğu zaman yurt dışındaki ana merkez ister. Acte Tercüme arama kararını, arama ve elkoyma tutanaklarını ve eşya defterini İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.