Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuracak bir avukatın ilk sorularından biri dildir: başvuru İngilizce ya da Fransızca mı yazılmalı, iç hukuktaki kararların çevirisi eklenmeli mi? Mahkemenin İç Tüzüğü bu soruyu yargılamanın aşamasına göre yanıtlar. Çeviri ihtiyacı başvurunun yapıldığı gün değil, sonraki bir aşamada doğar ve bu fark, dosyanın takvimini baştan belirler.
Mahkemenin resmî dilleri
İç Tüzüğün 34. kuralına göre Mahkemenin resmî dilleri İngilizce ve Fransızcadır (Rule 34 § 1). Bu kural Mahkemenin kendi çalışma dilini belirler; başvurucunun yargılamanın her aşamasında bu iki dilden birini kullanmasını istemez.
Başvuru aşaması: Türkçe yeterli
Bireysel başvurularda, başvuru bir akit tarafa bildirilmediği sürece başvurucu ya da temsilcisi Mahkemeyle, resmî dillerden birini kullanmıyorsa, akit tarafların resmî dillerinden birinde yazışır (Rule 34 § 2). Türkçe bu dillerden biridir. Başvuru Formu Notları da aynı şeyi söyler: başvurucu kendisi için kolaysa Sözleşmeyi onaylamış devletlerden birinin resmî dilinde yazabilir ve ilk aşamada Mahkemenin yazıları da o dilde gelebilir.
Ekler çevrilmez
Başvuruya eklenecek belgeleri sayan Rule 47 § 3.1, şikâyet konusu karar ya da işlemlere ilişkin belgelerin ve iç hukuk yollarının tüketildiğini gösteren belgelerin örneklerini ister; bunların çevirisini istemez. Kararların Mahkemenin resmî dillerinden birine çevrilmesini açıkça isteyen hüküm, devletlerarası başvurulara ilişkin Rule 46 (g)’dir. Bireysel başvuruda Türk mahkemesinin kararı Türkçe asıl hâliyle eklenir. Hükümete bildirim yapıldığında da başvuru ve ekleri devlete Yazı İşlerine verildikleri dilde iletilir (Rule 34 § 2).
Bildirimden sonra: İngilizce ya da Fransızca
Mahkeme başvuruyu hükümete bildirip yazılı görüşünü istediğinde dil değişir. Rule 34 § 3 (a)’ya göre bu aşamadan sonra ve bir duruşmaya ilişkin olarak başvurucunun ve temsilcisinin bütün yazışma ve beyanları, Daire Başkanı ulusal dilin kullanılmaya devam edilmesine izin vermedikçe Mahkemenin resmî dillerinden birinde olur. Başvuru Formu Notları da bu aşamada Mahkemenin yazışmalarının İngilizce ya da Fransızca yürüyeceğini ve başvurucudan sonraki beyanlarında bu dilleri kullanmasının isteneceğini yazar.
İzin verilirse
Daire Başkanı ulusal dilin kullanılmaya devam edilmesine izin verirse, İngilizce ya da Fransızcaya çeviri ve tercümanlık düzenlemesini Yazı İşleri yapar (Rule 34 § 3 (b)). Başkan istisnai olarak bu izni, düzenleme giderlerinin tamamının ya da bir kısmının başvurucu tarafından karşılanması şartına bağlayabilir (Rule 34 § 3 (c)). Hükümet tarafında ise Daire Başkanı, devletin sunduğu eklerin ya da belgelerin tamamının veya bir kısmının İngilizce ya da Fransızca çevirisini veya özetini isteyebilir (Rule 34 § 4 (c)).
Süre ve çeviri takvimi
Başvuru Formu Notları başvuru süresini dört ay olarak yazar; eski altı aylık süre geçerli değildir. Başvuru Türkçe yapılabildiği için çeviri bu süreye bağlanmaz. Çeviri takvimi asıl olarak bildirimden sonra, hükümetin görüşüne karşı yazılacak beyanlar için kurulur: bu beyanların İngilizce ya da Fransızca hazırlanması ya da Türkçe taslağın bu dillerden birine çevrilmesi gerekir.
AİHM’e başvuran için
Acte Tercüme bildirimden sonraki aşamada başvurucu avukatının Türkçe taslaklarını İngilizce ya da Fransızcaya, hükümetin İngilizce veya Fransızca görüşlerini Türkçeye çevirir. Başvurunun hazırlanması ve hukuki değerlendirmesi avukatın işidir; çeviri beyanın içeriğini değiştirmez, aktarır.