Türkiye’de başlatılan bir icra takibinde alacağın tamamı tahsil edilemezse, yabancı alacaklının eline geçen belge borç ödemeden aciz vesikası olabilir. Alacaklı bu belgeyi kendi ülkesinde muhasebe, sigorta ya da alacak devri için göstermek isteyebilir; Türkiye’de ise belge bir iptal davasının yolunu açar. İçeriği İcra ve İflas Kanunu (İİK) md. 143’te ve İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliği md. 51’de sayılır; formu Örnek 28’dir (Yönetmelik md. 19/ff). Bu sayfa belgeyi md. 51’in sırasıyla ele alır.
Adı: bir iflas belgesi değil
Vesika, alacaklı alacağının tamamını alamamış ve kanuni şartlar oluşmuşsa kalan miktar için düzenlenir (md. 143/1). Borçlunun iflas ettiğini göstermez; iflas ayrı bir mahkeme kararıdır. Bu yüzden “certificate of insolvency” önerilmez: okur belgeyi bir iflas kararının kanıtı sanar. İngilizcede “certificate of unsatisfied debt (borç ödemeden aciz vesikası)”, Fransızcada “acte de défaut de biens (aciz vesikası)” önerilir. Fransızca karşılık bir öneridir ve ilk geçişte Türkçe adla birlikte verilir.
Yönetmelik md. 51: belgenin iskeleti
Md. 51 vesikaya yazılacakları tek cümlede sayar: dosya numarası; alacaklının ve borçlunun adları, soyadları ve yerleşim yerindeki adresleri; takibin hangi yolla yapıldığı; yapılan işlemin sonucu; alacağın faiz ve gideri ile birlikte miktarı; vesikanın ne miktar alacak için verildiği ve kanuni dayanağı; takip iflas yoluyla yapılıyorsa müflisin alacağı kabul ya da reddettiği. Vesika icra müdürü tarafından imzalanır ve mühürlenir. Çeviride bu sıra korunur; satırlar birleştirilmez, boş bırakılmış bir satır doldurulmaz. Takip yolunun adı, örneğin sitede ilamsız takip için kullanılan “enforcement without a judgment”, belgenin geri kalanında aynı karşılıkla kalır. Form metni bu sayfada alıntılanmaz; çevrilen belgedeki başlıklar esas alınır.
Tutar satırları: toplamak ve bölmek yok
Belgede birden fazla tutar bulunur: takip alacağının faiz ve giderle birlikte miktarı ve vesikanın verildiği, yani açık kalan miktar. Tahsil edilen kısım ayrıca gösterilmişse o da kendi satırında kalır. Her tutar para birimiyle birlikte birebir aktarılır; çevirmen tutarları toplamaz, farkı hesaplamaz, başka bir para birimine çevirmez. Vesikanın hangi tutar için verildiği belgenin hukuki sonucunu belirler: vesika ve md. 105’teki tutanak borcun ikrarını içeren senet niteliğindedir ve alacaklıya md. 277’deki hakları verir (md. 143/2).
Kanuni dayanak satırı: 143, 105 ya da 251
Dayanak satırı belgenin türünü söyler ve madde numarası çeviride korunur. Md. 143 kesin aciz vesikasıdır. Md. 105’e göre haczi kabil mal bulunmazsa haciz tutanağı aciz vesikası hükmündedir; malların yetersizliği anlaşılırsa tutanak muvakkat aciz vesikası yerine geçer. Md. 251 ise iflasta verilen vesikadır: iflas idaresi paraları dağıtırken alacağının tamamını alamamış her alacaklıya ödenmemiş miktar için vesika verir ve vesikada müflisin alacağı kabul ya da reddettiği yazılır; kabul hâlinde vesika md. 68/1’deki senet niteliğindedir. “Müflis alacağı kabul etmiştir” gibi bir cümle bu yüzden atlanmaz. Muvakkat vesika için “provisional certificate of unsatisfied debt” ve “acte de défaut de biens provisoire” önerilir; dört ayrı dayanak tek bir genel terimle silinmez.
Tarih: birden fazla sürenin başlangıcı
Alacaklı vesikayı aldığı tarihten bir sene içinde takibe teşebbüs ederse yeniden ödeme emri tebliğine lüzum yoktur (md. 143/3). Borç, borçluya karşı vesikanın düzenlenmesinden itibaren yirmi yıl geçmesiyle zamanaşımına uğrar (md. 143/6). İptal davasında incelenen bir yıllık dönem de geçici ya da kesin aciz belgesinin ya da aciz belgesi niteliğindeki haciz tutanağının düzenlendiği tarihten önceki bir yıldır (md. 278/1). Tarih belgedeki biçimiyle aktarılır; çevirmen bu sürelerin hangi gün dolduğunu hesaplayıp nota eklemez.
İmza, mühür, harç ve sicil
İcra dairesi vesikayı alacaklıya, bir suretini borçluya verir; bu belgeler hiçbir harç ve vergiye tâbi değildir ve bir nüsha il merkezindeki özel sicile kaydedilmek üzere gönderilir (md. 143/1). Sicil alenidir; menfaati bulunan herkes bir kişinin sicilde kaydı olup olmadığını sicili tutan icra dairesinden sorabilir (Yönetmelik md. 94/2). Sicil yazısı vesikadan ayrı bir belgedir ve ayrı çevrilir. Borç tamamen ödenir ya da takip iptal edilirse vesika sicilden terkin edilir ve borçluya buna ilişkin bir belge verilir (md. 143, son fıkra); terkin için “deletion (from the register)” ve “radiation” önerilir. Vesika UYAP’ta güvenli elektronik imzayla oluşturulmuşsa mühür bulunmaması eksiklik değildir (md. 8/a).
Belgenin sınırı geçtiği an
Vesikanın yabancı ülkede hangi sonucu doğuracağı o ülkenin hukukuna bağlıdır ve bu sayfanın konusu değildir; çeviri yalnız belgenin söylediğini aktarır. Türkiye’de ise elinde muvakkat ya da kati aciz vesikası bulunan her alacaklı iptal davası açabilir (md. 277/1); borçlunun malını yurt dışına kaçırdığı ileri sürülen bir davada vesika ve çevirisi birlikte kullanılır. Acte Tercüme aciz vesikasını ve sicil yazısını İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.