Yurt dışında tanınması ya da tenfizi istenen bir Türk hukuk kararı istinaftan geçmişse, dosyada bölge adliye mahkemesi hukuk dairesinin kararı da bulunur. Bu karar birkaç sayfalık olabilir, ama ilk derece hükmünün ayakta kalıp kalmadığını söyleyen belge odur. Yabancı okurun sorusu da buradadır: hangi hüküm kesin ve hangisine dayanılacak. Bu sayfa kararın türlerini ve bölümlerini ele alır; istinaf dilekçesi ayrı bir sayfada anlatılır.
Kanunun saydığı içerik: md. 359/1
Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) md. 359/1 kararın içeriğini sıralar: kararı veren hukuk dairesi ile başkan, üyeler ve zabıt kâtibinin ad, soyad ve sicil numaraları (a); taraflar, ilk derecede müdahil olarak katılanlar ve vekilleri (b); iddia ve savunmaların özeti (c); ilk derece mahkemesi kararının özeti (ç); istinaf sebepleri (d); delillerin tartışılması ve hukuki sebep (e); hüküm sonucu ile kanun yolu ve süresi (f); kararın tarihi ve imzalar (g); gerekçeli kararın yazıldığı tarih (ğ). Bentler Türk alfabesiyle gider; çeviride “ç” bendi “d” yapılmaz, gerekirse ilk geçişte “(Turkish alphabetical order)” notu eklenir. Başlık satırlarının adları kanunda sayılmaz ve belgede nasıl yazılmışsa öyle çevrilir. Daire adı için İngilizcede “Civil Chamber of the Regional Court of Appeal”, Fransızcada “chambre civile de la cour d’appel régionale” önerilir.
Karar türleri: md. 353 ve md. 356
Duruşmasız verilen kararlar md. 353/1’de iki bentte toplanır. (a) bendinde bölge adliye mahkemesi, davaya bakması yasak hâkimin karar vermesi, görev ya da yetki kurallarına aykırılık, diğer dava şartlarına aykırılık ya da önemli delillerin toplanmaması gibi sayılan hâllerde esası incelemeden kararın kaldırılmasına ve dosyanın gönderilmesine kesin olarak karar verir. (b) bendinde ise esasla ilgili üç sonuç vardır: karar hukuka uygunsa başvurunun esastan reddi (b-1), yeniden yargılama gerekmeyen hata varsa düzelterek yeniden esas hakkında karar (b-2), eksiklikler duruşmasız tamamlanabiliyorsa tamamlandıktan sonra esastan ret ya da yeniden esas hakkında karar (b-3). Bu hâller dışında inceleme duruşmalı yapılır (md. 356/1) ve duruşma sonunda mahkeme ilk derece hükmünü kaldırarak yeniden hüküm kurabilir (md. 356/2). Kararın türü hüküm fıkrasında madde numarasıyla yazılır ve atıf çeviride “Article 353(1)(b)(1)” biçiminde korunur.
Kaldırma bozma değildir
HMK’nın istinaf hükümleri (md. 341-360) “bozma” kelimesini kullanmaz; bölge adliye mahkemesi kararı bozmaz, kaldırır. “Bozma” Yargıtayın kararıdır ve çeviride “reversal” ile “cassation” ona ayrılır. Kaldırma ve gönderme için İngilizcede “set aside and remitted”, Fransızcada “annulation et renvoi” kullanılır. Başvurunun esastan reddi için “dismissal of the appeal on the merits” ve “rejet de l’appel au fond” önerilir. Aynı dosyada iki ayrı esastan ret geçebilir: bölge adliye mahkemesinin istinaf başvurusunun esastan reddi ilk derece kararını ayakta bırakır, ilk derece mahkemesinin davanın esastan reddi ise davacının talebini reddeder. Çeviri fiilin nesnesini, yani “the appeal” ile “the action” farkını korur.
Yeni hüküm ve kısa gerekçe
Bölge adliye mahkemesi düzelterek ya da yeniden esas hakkında karar verdiğinde hüküm fıkrasında yeni bentler kurulur. Hükmün sonuç kısmında, gerekçe tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hüküm sıra numarası altında gösterilir (md. 359/2). Bu yeni bentler ilk derece hükmünün yerine geçer; çeviride iki hüküm birleştirilmez ve yurt dışında dayanılacak hüküm fıkrası bölge adliye mahkemesi kararındaki olur. Esastan ret kararında ise gerekçe kısa olabilir: mahkeme istinaf sebeplerini özetleyip ret sebeplerini açıklamak kaydıyla hukuka uygunluk gerekçesiyle yetinebilir (md. 359/3). Kısa gerekçe eksik bir çeviri sanılmamalıdır; belgede ne varsa o çevrilir. İnceleme istinaf sebepleriyle sınırlıdır, kamu düzenine aykırılık ise resen gözetilir (md. 355).
Kesinlik ya da temyiz satırı
Md. 353/1-a kapsamında verilen kaldırma ve gönderme kararları kesindir ve temyiz edilemez (md. 353/1-a, 362/1-g). Öteki kararlarda hüküm sonucu, varsa kanun yolunu ve süresini de gösterir (md. 359/1-f); bu satır belgedeki süre ve merci adıyla aynen çevrilir. Temyizi kabil olmayan kararları ilk derece mahkemesi, temyizi kabil olanları bölge adliye mahkemesi resen tebliğe çıkarır (md. 359/4). Kararda “oybirliğiyle” ya da “oyçokluğuyla” ibaresi varsa atlanmaz. Çevirmen kararın temyiz edilebilir olup olmadığını kendisi değerlendirmez; parasal temyiz sınırı her yıl değiştiği için bu sitede tutar olarak yazılmaz.
Sınırı geçerken: karar zinciri eksiksiz
Yabancı makam kesin olan kararı görmek ister. İstinaftan geçmiş bir dosyada çeviri seti ilk derece kararını, bölge adliye mahkemesi kararını, varsa Yargıtay kararını ve kesinleşme şerhini içerir; kanun yollarından geçen kararlarda da kesinleşme kaydını ilk derece mahkemesi yapar (md. 302/5). Yalnız bölge adliye mahkemesi kararı çevrilirse, esastan retle ayakta kalan ilk derece hükmünün içeriği çeviride görünmez. Numara katmanları da ayrı etiketlenir: dairenin esas ve karar numarası ile ilk derece mahkemesinin esas ve karar numarası aynı “Esas No / Karar No” başlığını taşısa bile hangi mahkemeye ait oldukları yazılır. Acte Tercüme bölge adliye mahkemesi kararlarını ilk derece kararı ve kesinleşme şerhiyle birlikte İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.