Kesinleşme şerhi, bir hukuk kararının kesinleştiğini ilamın altına ya da arkasına kaydeden kısa bir yazıdır. Sınır ötesi dosyada kararın kendisi kadar aranabilir; Türkiye de yabancı bir kararın tenfizinde ilamla birlikte kesinleşmeyi gösteren yazıyı ve onun onanmış tercümesini ister (MÖHUK md. 53/1-b). Hedef dildeki karşılık iki soruya cevap vermelidir: şerh ayrı bir belge midir, ve “kesinleşme” hangi kesinliği anlatır.
Dayanak: şerhin yeri ve imzası
HMK md. 302/4’e göre hükmün kesinleştiği ilamın altına veya arkasına yazılır, tarih ve mahkeme mührü konur ve başkan ya da hâkim tarafından imzalanır; Yazı İşleri Yönetmeliği md. 216/6 aynı kuralı tekrarlar. Kanun yollarından geçerek kesinleşen kararların kesinleşme kaydını ilk derece mahkemesi yapar (md. 302/5). Kanunun tarif ettiği biçimde şerh, belgenin üzerine düşülen bir kayıttır; kendi başına dolaşan bir belge olarak tasarlanmamıştır. Karşılık da bu özelliği korumalıdır.
İngilizcede “annotation”, “endorsement” ya da “certificate”
Önerilen İngilizce karşılık “finality annotation”dır; “endorsement of finality” de aynı işi görür. İki ifade de kaydın ilamın üzerinde durduğunu okura gösterir. “Certificate of finality” ise mahkemenin ayrı bir belge verdiğini düşündürür; bu karşılık ancak kesinleşme gerçekten ayrı bir yazıyla belgelenmişse ve çevrilen şey o yazıysa yerindedir. Şerhteki tarih “date of finality” diye etiketlenir; kararın verildiği tarihle aynı etiketi taşımaz, çünkü iki tarih farklı anlara aittir.
“Res judicata” neden fazla söyler
“Kesinleşme”yi “res judicata” ile karşılamak cazip görünür ama iki kavram aynı değildir. HMK md. 303/1 kesin hüküm için şeklî anlamda kesinleşmiş bir hüküm arar: şerhin kaydettiği kesinleşme, kesin hükmün ön koşuludur, kendisi değildir. Fark somut bir belgede ortaya çıkar. Çekişmesiz yargı kararları, kanunda aksine hüküm yoksa maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmez (HMK md. 388); buna rağmen böyle bir kararın üzerinde de kesinleşme şerhi bulunabilir. O kararda “res judicata” yazmak, kanunun açıkça reddettiği bir niteliği çeviriye eklemek olur.
Fransızcada “mention de caractère définitif”
Fransızcada önerilen karşılık “mention de caractère définitif”tir: “mention” belge üzerine düşülmüş kaydı, “caractère définitif” de kesinleşmeyi anlatır. Fransız hukuk dili “autorité de la chose jugée” ile “force de chose jugée” arasında ayrım yapar ve ikincisi şeklî kesinliğe daha yakındır; yine de bu kalıplardan birini şerhin adı yapmak, okura kendi usulünün sonuçlarını çağrıştırır. “Certificat de non-appel” başka bir soruna yol açar: şerhte kararın bir üst mahkeme dairesinin onama ilamıyla kesinleştiği yazıyorsa, “istinaf yapılmadı” anlamına gelen bir başlık şerhin kendi metniyle çelişir. Kesinleşme yolunu anlatan satır hangi dile çevrilirse çevrilsin kısaltılmaz.
Ceza kararında ve ayrı yazı hâlinde
Hapis cezası içeren mahkûmiyette şerhin içeriği ayrı bir yönetmelikte sayılır: hükümlü ve infaz edilecek ceza, kararın kesinleşme şekli ve tarihi, kararın infaz için Cumhuriyet başsavcılığına gönderiliş tarihi (Ceza İnfaz Kurumları Yönetmeliği md. 54/1). Bu satırlar hukuk kararındaki şerhte yoktur; iki şerh aynı kalıpla çevrilmez, ama aynı dosyada aynı ana karşılıkla anılır. Kesinleşme ilamın üzerinde değil de mahkemenin ayrı bir yazısıyla belgelenmişse o yazı ayrı belge olarak çevrilir ve “certificate” ya da “certificat” kelimesi ancak o durumda yerini bulur.