Yurt dışında açılmış bir davanın evrakı Türkiye’deki bir kişiye ya da şirkete tebliğ edilecekse, evrakın Türkçe çevirisi dosyanın kaderini belirleyen ayrıntılardan biridir. Bu sayfa hem yurt dışındaki bir davada Türk karşı tarafa tebligat yaptırmak isteyenler hem de Türkiye’de böyle bir evrak alanlar için kuralı özetler.
Türkçe çeviri yoksa
Adalet Bakanlığının hukuki tebligat genelgesi p.49’da açıktır: evrakın Türkçe tercümesi bulunmadığı hâllerde tebligat, muhatap özellikle ve açıkça kabul ettiği takdirde yaptırılır; muhatap kabul etmez ve rıza göstermezse Türkçe tercümesi bulunmayan evrak kesinlikle tebliğ edilmez. Yani çevirisiz evrak ancak muhatabın rızasıyla tebliğ edilebilir.
Sözleşmenin iki yolu
Lahey Tebligat Sözleşmesi md. 5 iki ayrı tebliğ biçimi tanır. Türkçe ya da Türkçe tercümeli evrak, iç hukukun biçimleriyle muhatabın iradesine bakılmaksızın tebliğ edilebilir. Tercümesiz evrak ise basit teslim yoluyla tebliğ edilir ve muhatap onu kabul etmeyebilir. Türkçe çeviri, tebligatı muhatabın rızasına bağlı olmaktan çıkarır.
Posta ve doğrudan yollar
Türkiye, sözleşmenin 10. maddesindeki yollara, posta dahil, itiraz etmiştir. Konsolosluk aracılığıyla tebligatı yalnız gönderen devletin kendi vatandaşları için kabul eder (md. 8 beyanı). Bu yüzden Türkiye’deki bir kişiye yabancı mahkeme evrakının postayla doğrudan gönderilmesi, sözleşmenin öngördüğü bir tebliğ yolu değildir. Yol, Türk merkezi makamı üzerindendir.
Merkezi makam ve süre
Sözleşme Türkiye bakımından 28 Nisan 1972’de yürürlüğe girdi. Türkiye’nin merkezi makamı Ankara’daki Adalet Bakanlığı Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğüdür. HCCH’nin Türkiye sayfasına göre merkezi makam bu tebligat için ücret almaz (md. 12) ve talepler yaklaşık üç ayda yerine getirilir.
Muhatap reddederse
Çevirisiz evrakı muhatap kabul etmezse tebligat yapılmamış olur; genelgenin ifadesiyle evrak kesinlikle tebliğ edilmez. Yurt dışındaki davada bu, evrakın Türkçe çeviriyle yeniden gönderilmesi ve Türk merkezi makamındaki sürenin baştan işlemesi demektir. Çeviriyi baştan eklemek, dosyayı muhatabın tek bir “hayır” cevabına bağlı olmaktan kurtarır.
Ne çevrilir
Çevrilecek olan, muhataba tebliğ edilecek belgelerdir: dava dilekçesi, çağrı kâğıdı, ekler. Talep formunun kendisi sözleşmenin öngördüğü dillerde doldurulur. Belgelerdeki mühür, şerh ve el yazısı notlar da çevirinin parçasıdır; muhatabın hangi süre içinde neyi yapması gerektiğini bu ayrıntılar söyler.
Türkiye’ye evrak gönderen taraf için
Acte Tercüme yurt dışındaki avukat ya da davacı için Türkiye’ye tebliğ edilecek evrakı Türkçeye çevirir. Türkiye’de bu evrakı almış kişi için de içeriği bilgi amaçlı Türkçeye aktarır; bu çeviri hukuki görüş değildir, evrakın ne dediğini gösterir.