Uzlaştırma raporu bir mahkeme kararı değildir, ama içindeki edim cümleleri bir karar kadar ağırdır: şüpheli edimini yerine getirmezse rapor, İcra ve İflas Kanununun 38. maddesi anlamında ilam mahiyetinde bir belge sayılır (Ceza Muhakemesi Kanunu md. 253/19). Taraflardan biri yurt dışında oturuyorsa rapor hem imza için hem bilgi için çevrilir. Bu sayfa raporu alanlarıyla, edim bloğuyla ve onay şerhiyle ele alır.
Raporu kim hazırlar ve nereye verir
Uzlaştırmacı, dosya içindeki belgelerin birer örneği kendisine verildikten itibaren en geç otuz gün içinde işlemleri sonuçlandırır; uzlaştırma bürosu bu süreyi her defasında yirmi günü geçmemek üzere en fazla iki kez uzatabilir (md. 253/12). Müzakereler sonunda uzlaştırmacı bir rapor hazırlayarak kendisine verilen belge örnekleriyle birlikte büroya verir; büro soruşturma dosyasını, raporu ve varsa yazılı anlaşmayı Cumhuriyet savcısına gönderir (md. 253/15). Taraflar uzlaştırmacı görevlendirilmeden önce ya da teklif reddedildikten sonra kendi aralarında uzlaşırsa, aynı örneğe uygun bir uzlaşma belgesi düzenlenir (Yönetmelik md. 19). Rapor için İngilizcede “mediation report”, uzlaştırma için “criminal mediation (uzlaştırma)”, uzlaştırmacı için “criminal mediator” önerilir; Fransızcada “rapport de médiation”, “médiation pénale (uzlaştırma)” ve “médiateur pénal” kullanılır. Hukuk uyuşmazlıklarındaki arabuluculuk da hedef dilde aynı kelimeye düştüğü için ceza uzlaştırmasında “criminal” ve “pénale” sıfatları ile Türkçe terim parantez içinde korunur.
Başlık alanları ve üç ayrı numara
Adalet Bakanlığının yayımladığı örnek raporda başlık bloğu uzlaştırma numarası, Cumhuriyet başsavcılığı soruşturma numarası ve mahkeme esas numarası ile başlar; ardından uzlaştırmanın konusu suç ya da suçlar, uzlaştırmacının adı, sicil numarası ve iletişim adresi, görevlendirme tarihi, dosya örneklerinin verildiği ve sürenin başladığı tarih, uzlaşma teklif tarihi ve varsa ek süre bilgisi gelir. Üç numara aynı belgede yan yana durur ve hepsi benzer biçimde yazılır; çeviride her numaranın hangi makama ait olduğu etiketle gösterilir, yoksa okur soruşturma numarasını mahkeme dosyası sanabilir. Suç adı Türk Ceza Kanunundaki madde ve fıkra numarasıyla yazılmışsa numaralar aynen kalır.
Taraf sıfatları ve yurt dışı adres alanları
Örnek raporda taraflar için ayrı bloklar bulunur: şüpheli ya da sanık ve kanuni temsilcisi, müdafi, mağdur, katılan ya da suçtan zarar gören, kanuni temsilci ve vekil. Sıfatlar hedef dilde ayrı karşılıklarla verilir: suçtan zarar gören için “injured party” ve “personne lésée par l’infraction”, müşteki için “complainant” ve “plaignant” kullanılır; “victim” ve “victime” yalnız mağdur içindir. Örnek rapor iki ayrı adres alanı taşır: taraflardan biri yabancı ülkede oturuyorsa Türkiye’de göstereceği ikametgâh ve Türkiye’de bir ikametgâhı yoksa ülkesindeki ikametgâh. Bir de tercüman alanı vardır; alanda yazılı ad ve unvan çeviride aynen aktarılır, çeviriyi yapan kişi kendi adını eklemez.
Edim bloğu: sıra numaralı ve icra edilebilir
Raporun en hassas bölümü tarafların üzerinde anlaştıkları edim ile edimin yerine getirilme şekli ve zamanıdır. Yönetmelik md. 18/1 edimlerin ayrı ayrı, şüphe ve tereddüte yer vermeyecek ve mümkünse sıra numarası içerecek şekilde yazılmasını ister; örnek raporda taksitler numaralı bir tablo hâlindedir. Tutar, taksit tarihleri, ödeme yeri, hesap bilgileri ve havale masrafının kime ait olduğu gibi kayıtlar birebir aktarılır, sıra numaraları korunur ve satırlar özetlenmez. Edim için İngilizcede “agreed performance (undertaking)”, Fransızcada “prestation convenue” önerilir. Bu blok, edim yerine getirilmezse ilam mahiyetinde bir belgenin icra edilebilir kısmı olduğu için tek bir tarihin kayması belgenin işlevini bozar.
Müzakerenin anlatımı ve iki sınır
Rapor, bilgilendirme, teklif ve müzakere aşamalarını anlatan bir bölüm içerir. Yönetmelik md. 18/2, müzakereler sırasında suçun işlenmesine ilişkin olarak yapılan açıklamalara raporda yer verilmemesini söyler; md. 253/20 ise bu açıklamaların herhangi bir soruşturma, kovuşturma ya da davada delil olarak kullanılamayacağını belirtir. Çevirmen bu iki sınırın gereğini yapmakla görevli değildir: rapor böyle bir cümle içeriyorsa cümle aynen çevrilir, metin ayıklanmaz. Uzlaştırmanın kapsamı da belgede görünebilir; kanun cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda, ısrarlı takip suçunda ve hakaret suçunda uzlaştırma yoluna gidilemeyeceğini söyler (md. 253/3).
Onay şerhi kararın yerini tutar
Raporun sonunda imzalar bulunur: şüpheli ya da sanık, mağdur ya da katılan ve uzlaştırmacı. Ardından onay şerhi gelir. Cumhuriyet savcısı, uzlaşmanın tarafların özgür iradelerine dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu belirlerse raporu ya da belgeyi mühür ve imza altına alarak dosyada muhafaza eder (md. 253/17); onaylamazsa gerekçesini rapora yazar (Yönetmelik md. 18/5). Kovuşturma evresinde aynı rapor mahkemeye sunulur (Yönetmelik md. 25). Şerh bloğu ayrı bir bölüm olarak çevrilir; onay yoksa çevirmen rapora şerh eklemez ve belgeyi onaylanmış gibi göstermez. Sonuç da şerhe bağlıdır: edim def’aten yerine getirilirse kovuşturmaya yer olmadığı kararı, ileri tarihe bırakılır, taksite bağlanır ya da süreklilik arz ederse kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir (md. 253/19); kovuşturmada edim def’aten yerine getirilirse davanın düşmesine, ileri tarihe bırakılırsa durma kararı verilir (md. 254/2). Kamu davasının açılmasının ertelenmesi için İngilizcede “deferral of public prosecution”, Fransızcada “ajournement de l’action publique” önerilir.
Sınırı geçtiği an: yurt dışındaki taraf
Yönetmelik, uzlaşma teklifinin büro aracılığıyla açıklamalı tebligat, istinabe ya da Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi yoluyla da yapılabileceğini söyler ve raporun istinabe suretiyle imzalatılması gereken hâllerde tarafın bulunduğu yer Cumhuriyet başsavcılığının istinabe bürosu aracılığıyla imzalatılacağını ekler (md. 29/3-5, 31/5-7). Ancak kanun, adreste bulunmama, yurt dışında olma ya da başka bir nedenle ilgiliye ulaşılamaması hâlinde uzlaştırma yoluna gidilmeksizin soruşturmanın sonuçlandırılacağını söyler (md. 253/6). Teklife cevap süresi kanunda yedi gündür (md. 253/4; süre 7 Kasım 2024 tarihli 7531 sayılı Kanunla üç günden yedi güne çıkarıldı); mevzuat metninde yayımlanan yönetmeliğin md. 30/1 hükmünde ise üç gün yazılıdır. Çevirmen belgedeki süreyi aktarır, iki metni uyumlaştırmaz. Birden çok kişinin işlediği suçlarda yalnız uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır (md. 255); rapor yalnız bir şüpheli için düzenlenmişse çeviri de kapsamı genişletmez. Acte Tercüme uzlaştırma raporunu ve uzlaşma belgesini İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.