Tenfiz dosyalarında “münhasır yetki”, yabancı mahkemenin o konuya bakıp bakamayacağını belirleyen şarttır. Türkçede yetki kelimesi birkaç farklı kavramı anlattığı için karşılık seçimi dikkat ister.
Üç ayrı kavram, üç ayrı karşılık
MÖHUK md. 54/1-b ilamın Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olmasını ister. Bu, bir mahkemenin konu bakımından yetkisini (görev) ya da yer bakımından yetkisini (yer yetkisi) anlatmaz. İngilizcede “exclusive jurisdiction (münhasır yetki)”, Fransızcada “compétence exclusive (münhasır yetki)” önerilir; yer yetkisi için “venue” ve “compétence territoriale” ayrı tutulur.
Gerçek ilişki ölçütü
Aynı bendin ikinci kısmı, davalının itirazı şartıyla, ilamın dava konusu veya taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı hâlde kendisine yetki tanıyan bir devlet mahkemesince verilmemiş olmasını arar. “Gerçek ilişki” ifadesi olduğu gibi aktarılır ve hedef dildeki yakın bir doktrin terimiyle değiştirilmez; koşul cümlesi öne alınır.
Dilekçedeki yetki satırı
MÖHUK md. 51 tenfizin asliye mahkemesinden ve kural olarak karşı tarafın yerleşim yeri mahkemesinden istenebileceğini söyler. Dilekçede hem Türk mahkemesinin yetkisi hem yabancı mahkemenin yetkisi tartışılabilir; iki yetki ayrı karşılıklarla yazılır, böylece okur hangi mahkemeden söz edildiğini görür.
Yabancı kararın yetki bölümü
Yabancı mahkeme kararları çoğu zaman kendi yetkisini ayrı bir bölümde açıklar ve bu bölüm, bendin uygulanmasında ilk okunan yerdir. Çeviride bölüm eksiksiz aktarılır; yetkiye dayanak gösterilen yabancı kanun maddeleri numaralarıyla korunur ve kısaltmayla geçen kanun adları ilk geçişte açılır. Yer adları çevrilmez. Md. 51/2’deki “yerleşim yeri” ile “sâkin olduğu yer” de ayrı karşılıklarla verilir; ikisi ikamet gibi tek bir kelimeye indirilirse dilekçenin yetki gerekçesi görünmez olur. Türkiye’de yerleşim yeri ya da sâkin olduğu bir yer bulunmayan karşı taraf için kanunun saydığı üç şehir seçeneği, dilekçede ayrı bir cümle olarak durur ve o cümle atlanmaz.