Yabancı bir kararı Türkiye’de kullanmanın iki ayrı amacı olabilir: icra etmek ya da bir başka dosyada delil olarak dayanmak. İkincisi için de mahkemeye gidilir ve bu, pek çok yabancı vekilin beklemediği bir adımdır. Bu sayfa tanımanın kapsamını ve çeviri dosyasına etkisini ele alır.
Tanıma da bir mahkeme tespitidir
MÖHUK md. 58/1 kuralı kurar: yabancı mahkeme ilâmının kesin delil veya kesin hüküm olarak kabul edilebilmesi, yabancı ilâmın tenfiz şartlarını taşıdığının mahkemece tespitine bağlıdır. Yani tanıma kendiliğinden gerçekleşmez; mahkeme şartları tespit eder. Aynı fıkra bir de istisna taşır: tanımada md. 54/1-a bendi, yani karşılıklılık şartı uygulanmaz. Çeviride “tanıma” ile “tenfiz” iki ayrı terim olarak kalır ve dilekçenin adı değiştirilmez.
İhtilâfsız kaza kararları
Md. 58/2 kapsamı genişletir: ihtilâfsız kaza kararlarının tanınması da aynı hükme tâbidir. Bu, karşı tarafı bulunmayan ya da çekişmesiz nitelikteki kararların da tanıma yolundan geçtiğini gösterir. “İhtilâfsız kaza” ifadesi Türk hukukuna özgü bir kategoridir ve hedef dilde açıklanırken Türkçe terim parantez içinde korunur; yabancı hukuktaki benzer bir kategorinin adıyla değiştirilmez. Bu tür kararlarda taraf yerine “ilgili” sıfatı geçer ve sıfat çeviride korunur.
İdari işlemde de aynı usul
Md. 58/3 pratikte en çok karşılaşılan hâli düzenler: yabancı mahkeme ilâmına dayanılarak Türkiye’de idarî bir işlemin yapılmasında da aynı usul uygulanır. Bir kurumun yabancı karara dayanarak kayıt düzeltmesi, tescil ya da başka bir işlem yapması bu fıkranın kapsamındadır. Boşanma kararlarının nüfus kütüğüne tescili için kanunda ayrı bir idari yol öngörülmüştür ve bu sitede ayrı bir sayfada ele alınır; o yol dışındaki idari işlemlerde md. 58/3 geçerlidir. Dosyada bu nedenle hem yabancı karar hem Türk mahkemesinin tanıma kararı birlikte bulunabilir ve ikisi ayrı ayrı çevrilir.
Delil olarak sunulan ilamın çevirisi
Bir yabancı ilam başka bir davada delil olarak sunulduğunda, o davanın dosyasına ilamın kendisi, kesinleşme kaydı ve tanıma kararı girer. Çeviride her belgenin künyesi ayrı tutulur; tanıma kararının esas ve karar numaraları yabancı ilamın numaralarıyla karıştırılmaz. İlamın yalnız ilgili bölümü sunuluyorsa hangi bölümün çevrildiği belgenin sayfa numarasıyla gösterilir ve atlanan bölüm sessizce çıkarılmaz. Kesin hüküm ve kesin delil ifadeleri hedef dilde ayrı karşılıklarla verilir, çünkü kanun ikisini ayrı saymıştır.
Tarih zinciri
Bu dosyalarda en az üç tarih vardır: yabancı kararın tarihi, kesinleşme tarihi ve Türk mahkemesinin tanıma kararının tarihi. Üçü farklı yıllara düşebilir ve zincirin sırası belgenin anlamını belirler. Çeviride tarihler eksiksiz aktarılır ve biçimleri hedef dile uyarlanırken gün-ay sırası karıştırılmaz. Bir tarih okunamıyorsa tahminle tamamlanmaz. Acte Tercüme tanıma dosyalarındaki yabancı ilamları, kesinleşme kayıtlarını ve Türk mahkemesi kararlarını İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.