Bir hükümlünün kurumdan çıkışını iki ayrı belge hazırlar ve ikisi de tarih doludur: cezanın son bölümünün dışarıda infazına ilişkin karar ile koşullu salıverilme kararı. Yurt dışındaki aile, yabancı bir işveren ya da yabancı hükümlünün konsolosluğu kişinin ne zaman ve hangi yükümlülüklerle çıktığını bu kararlardan okur. İki karar 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun md. 105/A ve md. 107’sine dayanır. Bu sayfa ikisini ayrı ayrı ele alır, sonra yabancı hükümlünün dosyasına geçer.
İki karar, iki makam
Karışmaya en açık nokta makamlardır. Denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak infaza ve koşullu salıverilmeye infaz hâkimi karar verir (md. 105/A/1, 107/11); hükümlünün hangi yükümlülüklere tabi tutulacağını ise denetimli serbestlik müdürlüğü belirler (md. 105/A/5). Bir kararda iki makamın adı yan yana geçebilir ve çeviride ikisi tek bir kuruma indirgenmez. İnfaz hâkimi için İngilizcede “enforcement judge (infaz hâkimi)”, Fransızcada “juge de l’application des peines (infaz hâkimi)” önerilir; Fransızca karşılık Fransız hukukundaki bir kuruma işlevsel yakınlık için seçilir ve yetkileri aynı değildir, bu yüzden Türkçe ad parantez içinde kalır. Müdürlük için “probation directorate” ve “service de probation”, kurumun kendisi için “probation (denetimli serbestlik)” kullanılır.
105/A kararının satırları
Bu karar, açık ceza infaz kurumunda ya da çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalan iyi hâlli hükümlünün talebi üzerine, kurum idaresince hazırlanan değerlendirme raporu dikkate alınarak verilir (md. 105/A/1). Aynı fıkranın 4 Haziran 2025 tarihli 7550 sayılı Kanunla eklenen son cümlesi, hükümlünün koşullu salıverilme tarihine kadar kurumda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini kurumda geçirmiş olmasını ister. Md. 105/A/3 sıfır ile altı yaş grubunda çocuğu olan kadın hükümlüler ile ağır hastalık, engellilik ya da kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen hükümlüler için daha uzun süreler öngörür; md. 105/A/4 adli para cezasından çevrilen hapis cezasında bu usulün uygulanmayacağını söyler. Belgede hükümlünün kimliği, infaz dosyası numarası, cezanın dayandığı ilamın tarih ve numarası, koşullu salıverilme tarihi ve rapora yapılan atıf bulunur. Kararda hükümlünün beş gün içinde müdürlüğe başvurması gerektiğine ilişkin bir uyarı da yer alabilir; başvurmama, yükümlülüklere uymamakta ısrar ya da kuruma dönme isteği hâlinde açık kuruma gönderilmesine karar verilir (md. 105/A/6). Karar türü için İngilizcede “serving the remainder of the sentence under probation until the conditional release date”, Fransızcada “exécution du reliquat de la peine sous probation jusqu’à la date de libération conditionnelle” gibi açıklayıcı bir karşılık önerilir.
107 kararının satırları
Koşullu salıverilme kararının dayanağı kurum idaresinin gerekçeli raporudur; infaz hâkimi raporu uygun bulursa dosya üzerinden karar verir, uygun bulmazsa gerekçesini kararında gösterir ve bu kararlara karşı itiraz yoluna gidilebilir (md. 107/11). Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği md. 88, koşullu salıverilmesine bir aydan az kalan hükümlü için salıverme öncesi değerlendirme raporu hazırlanacağını ve raporun başsavcılık aracılığıyla infaz hâkimliğine gönderileceğini söyler. Kararda koşullu salıverilme tarihi, denetim süresi ve varsa yükümlülükler yazılıdır: denetim süresi, kanuna göre kurumda geçirilmesi gereken süre kadardır ve süreli hapislerde hak ederek tahliye tarihini geçemez (md. 107/6); infaz hâkimi iki yılı geçmemek üzere belirli bir bölgede denetim ve gözetim altında bulundurma, belirlenen yer ya da bölgelere gitmeme ve belirlenen programlara katılma yükümlülüklerine karar verebilir (md. 107/9). Denetim süresinde kasıtlı bir suç işlenmesi ya da yükümlülüklere ısrarla uyulmaması hâlinde koşullu salıverilme kararı geri alınır (md. 107/12); süre yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli geçirildiğinde ceza infaz edilmiş sayılır (md. 107/14). “İnfaz edilmiş sayılır” ifadesi cezanın sona erdiği anlamına gelen bir cümleyle değiştirilmez; koşullu salıverilme için “conditional release (parole)”, denetim süresi için “supervision period” ve “délai d’épreuve” önerilir.
Tarih zinciri ve oran atıfları
İki karar birlikte okunduğunda ortaya dört tarih çıkar: koşullu salıverilme tarihi, hak ederek tahliye tarihi, denetimli serbestlikle infazın başladığı tarih ve denetim süresinin bitiş tarihi. Çevirmen bu tarihleri yeniden hesaplamaz, gün ve ay birimlerini birbirine dönüştürmez; tarih biçimi gerekirse bir çevirmen notunda açıklanır. Kararda oran ve fıkra atıfları da bulunur ve aynen aktarılır. Md. 105/A ile md. 107’nin fıkraları 2020’den bu yana birkaç kez değişti, örneğin 7242, 7550 ve 7593 sayılı Kanunlarla; bu yüzden eski tarihli bir kararda bugünkü metinden farklı bir oran ya da fıkra numarası görülebilir ve çeviri onu güncellemez. Md. 107/5, koşullu salıverilme süresinin hesaplanmasında hükümlünün on beş yaşını dolduruncaya kadar kurumda geçirdiği bir günün iki gün olarak dikkate alınacağını, sayılan suçları bunun dışında tutarak söyler; bu bir hesap kuralıdır ve çevirmen hesabı kendisi yapmaz. Hak ederek tahliye için “release on completion of sentence (with remission)” ve “libération en fin de peine” önerilir; bu satır koşullu salıverilme tarihiyle aynı karşılığa indirilmez.
Yabancı hükümlü: konsolosluk ve sınır dışı
Yabancı uyruklu hükümlüde iki ek kayıt doğar. Ceza infaz kurumları yönetmeliği md. 52/1-b, yabancı hükümlünün ülkede kalmasının sakıncalı olup olmadığının İçişleri Bakanlığına sorulacağını, sakıncalı görülürse salıverilme tarihinin emniyet ve göç idaresine, denetimli serbestlikle salıverilme hâlinde ayrıca müdürlüğe bildirileceğini ve hükümlünün salıverilme tarihinde sınır dışı işlemlerine esas olmak üzere kolluğa teslim edileceğini söyler. Denetimli Serbestlik Hizmetleri Yönetmeliği md. 86/2, ülkede kalmasında sakınca olduğu bildirilen yabancı hükümlüler hakkında denetimli serbestlik tedbiri olarak koşullu salıverilme tarihine kadar ülke sınırları içine girmeme yükümlülüğü verileceğini ekler; md. 86/1 ise hükümlünün bilgilerinin, karşı çıkmadığı takdirde konsolosluğa bildirileceğini söyler. Kararın çevirisini bu aşamada konsolosluk, avukat ya da hükümlünün ülkesindeki bir makam ister; yükümlülüğün adı ve kapsamı çeviride kısaltılmaz.
Hükümlü nakli dosyasında bakiye ceza
Hükümlünün yabancı devlete nakli dosyasında gönderilecek belgeler sayılıdır: mahkûmiyet kararının onaylı sureti, hükme esas alınan kanun maddelerinin metni, nakle rıza belgesi, infazı gereken bakiye cezayı gösteren belge, gerekli görüldüğünde sağlık raporları ve bu belgelerin tercümeleri (6706 sayılı Kanun md. 32/2). Koşullu salıverilme tarihi bakiye cezanın hesabını doğrudan etkilediği için 107 kararı ile süre belgesi bu dosyada yan yana okunur; iki belgede infaz dosyası numarası ile ilamın tarih ve numarası aynı biçimde yazılır ki okur ikisini eşleştirebilsin. Nakil dosyasının dil şartı ilgili sözleşmeden gelir ve Sınır ötesi dosyalar bölümünde anlatılır. Acte Tercüme denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme kararlarını İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.