Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun direnme üzerine verdiği karar yurt dışına iki yoldan gider. Birincisinde tarafın kendi dosyasındaki kesin hükmü gösterir ve bir tanıma ya da tenfiz dosyasında zincirin son halkasıdır. İkincisinde Türk hukukunun bir sorunu nasıl çözdüğünü gösteren içtihat olarak, yabancı bir mahkemeye ya da hukuki mütalaaya eklenir. İki kullanımda da okur aynı şeye ihtiyaç duyar: kararın hangi önceki kararlardan geldiğini ve kurulun hangi çoğunlukla karar verdiğini görmek. Bu sayfa kararı bu iki eksen üzerinden ele alır.
Direnme alt mahkemenin kararıdır
Hukuk ve Ceza Genel Kurullarının görevlerinden biri, Yargıtay dairelerinin bozma kararlarına karşı mahkemelerce verilen direnme kararlarını inceleyerek karar vermektir (2797 sayılı Yargıtay Kanunu md. 15/1-1). Hukuk Genel Kurulu hukuk dairelerinin başkan ve üyelerinden oluşur (md. 7/1). 2016’dan beri dosya genel kurula doğrudan gitmez: direnme kararının temyizinde incelemeyi önce kararına direnilen daire yapar, direnmeyi yerinde görürse kendi kararını düzeltir, görmezse dosyayı Hukuk Genel Kuruluna gönderir (HMK md. 373/5). Terim sırası bu yüzden önemlidir. “Direnme kararı” ilk derece ya da bölge adliye mahkemesinin kararıdır ve “decision of persistence (direnme kararı)”, Fransızcada “décision de résistance (direnme kararı)” diye yalnız o karar için kullanılır. Kurulun kendisi için İngilizcede “Plenary Assembly of Civil Chambers (Hukuk Genel Kurulu)”, Fransızcada “Assemblée plénière des chambres civiles de la Cour de cassation” önerilir.
Karar zinciri ve numaraları
Genel kurul kararı en az dört önceki kararı anar: ilk derece kararı, varsa bölge adliye mahkemesi kararı, özel dairenin bozma kararı ve direnme kararı; 2016’dan sonraki dosyalarda dairenin direnmeyi yerinde görmediği aşama da bu zincire eklenir. Her birinin kendi esas ve karar numarası ve tarihi vardır. Çeviride her numara ait olduğu mahkemenin adıyla etiketlenir; zincirdeki kararlardan biri yalnızca “the decision” diye geçilirse okur hangisinin kastedildiğini göremez. Yargıtay İç Yönetmeliği genel kurul gündemi için maddî olayın, bozma ve direnme ile temyiz nedenlerinin özet olarak belli edilmesini ister (md. 24/1). Kararda bu özet yer alıyorsa bozma gerekçesi ile direnme gerekçesi iki ayrı ses olarak kalır; çeviri hangisinin daireye, hangisinin alt mahkemeye ait olduğunu korur.
Ön sorun ayrı oylanır
Esasa girmeden önce çözülmesi gereken bir ön sorun varsa önce o görüşülüp oylanır; ön soruna aykırı düşünen üye de esas hakkında oy vermek zorundadır ve son kararda bu yön açıklanır (İç Yönetmelik md. 27). Kararda ön sorun bölümü varsa çeviride esas bölümünden ayrı bir başlıkla kalır ve ön sorunda verilen karar esas sonucu gibi sunulmaz. Ön sorun için İngilizcede “preliminary issue”, Fransızcada “question préalable” önerilir. Ön sorundaki oy dağılımı ile esastaki oy dağılımı farklı rakamlar olabilir; ikisi de yazıldığı yerde kalır.
Oy sayıları, toplantı ve karşı oy
Genel kurulda toplantıda bulunanların üçte ikisinin oyuyla karar verilir; birinci toplantıda bu çoğunluk sağlanamazsa ikinci toplantıda bulunanların çoğunluğu yeterlidir (2797 md. 41/1; İç Yönetmelik md. 28/1). Oylama işin hem sonucunu hem gerekçesini kapsar, çoğunluk ve azınlık oy sayıları karara yazılır ve karar en geç bir ay içinde yazılarak mahalline gönderilir (İç Yönetmelik md. 28/3). Karşı oy yazısını yazmak isteyen üye bunu en geç bir hafta içinde kurul başkanlığına verir ve çoğunluk ile azınlık görüşlerinde karşı düşünceyi küçültücü üslup kullanılamaz (md. 30). Karar çoğunlukla verilmişse karşı oy yazısı kararın asıl ve örneklerinde gösterilir (2797 md. 40/2, 40/5). Çeviride oy sayıları rakamıyla, “birinci toplantıda” ya da “ikinci toplantıda” ibaresi kısaltılmadan aktarılır; oy çokluğu için “by majority”, oy birliği için “unanimously”, Fransızcada “à la majorité” ve “à l’unanimité” önerilir. Karşı oy çevrilmeyecekse “[Karşı oy yazısı çevrilmemiştir]” notu düşülür.
Sonuç satırı ve bağlayıcılığın sınırı
Uygulamada sonuç satırı ya direnme kararının bozulmasına ya da direnme yerinde bulunduğu için kararın onanmasına hükmeder. İlki için sitede kullanılan karşılık “reversal” ve “cassation”, ikincisi için “upheld” ve “confirmation”dır; iki sonuç aynı fiille verilmez. Hukuk Genel Kurulunun verdiği karara uymak zorunludur (HMK md. 373/7). Bu zorunluluk o dosyadaki mahkemeye yöneliktir; benzer konularda genel bağlayıcılık içtihadı birleştirme kararlarına aittir. Kararda bağlayıcılık cümlesi geçiyorsa aynen çevrilir, geçmiyorsa çevirmen eklemez ve kararı “binding precedent” diye nitelemez.
Sınırı geçerken: kesin hüküm ya da içtihat
Karar tanıma ya da tenfiz dosyasında kullanılacaksa ilk derece mahkemesinin kesinleşme şerhiyle birlikte sunulur; kanun yollarından geçen kararlarda kesinleşme kaydını ilk derece mahkemesi yapar (HMK md. 302/5). İçtihat olarak kullanılacaksa künye eksiksiz verilir ve kararın Resmî Gazete’de yayımlanıp yayımlanmadığı belirtilir: Birinci Başkanlıkça emsal teşkil edebileceği belirlenen genel kurul kararları Resmî Gazete’de yayımlanır (2797 md. 58). Karar bir veri tabanından alınmışsa taraf adları anonimleştirilmiş olabilir; çevirmen anonimleştirmeyi kaldırmaz. Acte Tercüme Hukuk Genel Kurulu kararlarını karşı oy yazılarıyla birlikte İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.