Yargıtay’ın bir kararı yurt dışındaki bir dosyaya iki ayrı sıfatla girer. Birincisi, bir Türk mahkeme kararının ayakta kaldığını ya da bozulduğunu gösteren zincirin son halkası olarak: tanıma ya da tenfiz isteyen taraf, ilk derece ve istinaf kararlarının yanında Yargıtay ilamını da sunar. İkincisi, Türk hukukunun içeriğini gösteren içtihat olarak: yabancı bir mahkemede ya da tahkimde Türk hukukunun nasıl uygulandığı bir genel kurul kararıyla anlatılır. İki kullanımın çeviri ihtiyacı farklıdır. Bu sayfa Yargıtay’dan çıkan belgenin sınırı geçerken hangi kurallara bağlı olduğunu ve kurumun adresini ele alır; kararın bölümleri Yargı belgeleri bölümünde ayrıca anlatılır.
Adres ve temyizin yolu
Yargıtay Başkanlığının kendi sitesinin altbilgisindeki adres şudur: “Ahlatlıbel Mahallesi, İncek Şehit Savcı Mehmet Selim Kiraz Bulvarı No:6 Çankaya / ANKARA”. Bu adres yabancı bir tarafın dilekçe vereceği yer değildir. HMK md. 365/1’e göre temyiz dilekçesi kararı veren bölge adliye mahkemesi hukuk dairesine, bozma üzerine hüküm veren ilk derece mahkemesine ya da temyiz edenin bulunduğu yerdeki daireye veya mahkemeye verilir; dosya Yargıtay’a oradan gider. Yabancı taraf bu işlemi Türkiye’de vekâlet verdiği bir avukat aracılığıyla yapar. Yurt dışındaki müvekkile yazılan bir bilgi notunda “Yargıtay’a başvuru” ifadesi bu yüzden bir adrese doğrudan başvuru gibi çevrilmemelidir.
Yargıtay’a özgü bir dil maddesi yok
Yargıtay için ayrı bir yabancı dil ya da çeviri maddesi bulunmaz. Hukuk dairelerinde yabancı dildeki belge için Hukuk Muhakemeleri Kanununun genel kuralları, ceza dairelerinde Ceza Muhakemesi Kanunu uygulanır. HMK md. 223’e göre yabancı dildeki belgeye dayanan taraf belgenin çevirisini sunar ve mahkeme resmî tercüme isteyebilir; md. 224 yabancı devlet makamlarınca düzenlenen resmî belgenin, düzenlendiği devletin yetkili makamınca ya da Türk konsolosluğunca onaylanmasını arar. Bu iki madde, dosya hangi dereceye çıkarsa çıksın belgenin kendisine bağlı kalır.
Tenfiz kararının temyizi
Türk mahkemesinin yabancı bir ilam hakkında verdiği tenfiz kararına karşı da temyiz yolu açıktır ve kanun bu temyize yerine getirmeyi durduran bir etki tanır (MÖHUK md. 57/2). Bu kural çeviri setinin kurulmasını etkiler: yurt dışındaki bir alacaklıya ya da avukata Türk tenfiz kararının çevirisi gönderilirken kararın kesinleşip kesinleşmediği, varsa kesinleşme şerhiyle ya da temyiz kaydıyla birlikte görünmelidir. Temyizde bekleyen bir kararı kesinleşmiş gibi gösteren eksik bir set, okuru yanlış bir sonuca götürür. Çevirmen kararın kesinleşip kesinleşmediğini kendisi değerlendirmez; belgede yazılı olanı eksiksiz aktarır.
Tebligatta Yargıtay da gönderen makamdır
HCCH’deki Türkiye pratik bilgi sayfası, 1965 Tebligat Sözleşmesinin 3/1. maddesi kapsamında yurt dışına tebligat talebi iletebilecek Türk makamlarını sayarken Yargıtay’ı da listeye alır. Yüksek mahkeme önündeki bir dosyada yurt dışındaki bir tarafa gidecek evrak da bu sözleşme yolunu kullanabilir. Evrakın hedef dili gönderen makama göre değişmez; muhatabın bulunduğu devletin sözleşme beyanlarından ve uygulamasından çıkar.
İçtihat olarak giden karar: künye ve bağlayıcılık sınırı
Yargıtay kararı bir dosyanın belgesi olarak değil, Türk hukukunun kanıtı olarak çevriliyorsa künye önem kazanır. Birinci Başkanlıkça emsal teşkil edebileceği belirlenen genel kurul kararları Resmî Gazete’de yayımlanır; içtihadı birleştirme kararları da aynı maddeye göre Resmî Gazete’de yer alır (2797 sayılı Kanun md. 58). Böyle bir kararın çevirisinde kurul adı, esas ve karar numarası, karar tarihi ile Resmî Gazete tarihi ve sayısı eksiksiz yazılır. Bağlayıcılığın sınırı da korunur: Kanunun 45/5. maddesi içtihadı birleştirme kararlarının bağladığı mercileri Yargıtay’ın kurulları, daireleri ve adliye mahkemeleriyle sınırlar. Çeviri bu sayımı “bütün Türk mahkemelerini bağlar” diye genişletmez; idari yargı ve Anayasa Mahkemesi bu sayımda yoktur.
Yurt dışında kullanım için onay
Yurt dışında kullanılacak bir Yargıtay ilamının aslına konacak apostil adli belge olarak adalet komisyonu başkanlığından, ilamın noter onaylı çevirisine konacak apostil ise noterlik işlemi olarak herhangi bir il ya da ilçenin mülki amirinden alınır. Çevirmen metni aktarır; hukuki görüş vermez, belgenin sonucunu değerlendirmez, dilekçe ya da sözleşme yazmaz. Acte Tercüme Yargıtay ilamlarını, genel kurul ve içtihadı birleştirme kararlarını Resmî Gazete künyesiyle birlikte İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.