Türkiye’deki bir soruşturmada alınan ifadenin tutanağı, yurt dışındaki bir müdafi, yabancı bir avukat ya da ifade veren kişinin kendisi okumak için çevrilir. Tutanak kısa görünür ama kanunun aradığı kayıtları taşır ve bu kayıtların her biri bir hakkın kullanılıp kullanılmadığını gösterir. CMK md. 147/1-i tutanakta bulunacak beş hususu sayar; tutanağın geri kalanı md. 147/1’deki işlemlerin kaydıdır. Bu sayfa tutanağı baştan sona, çeviride her bölümün nasıl ele alındığıyla birlikte izler.
Belge adı: ifade mi, sorgu mu
Önce belgenin adı doğru okunmalıdır. İfade alma, şüphelinin kolluk görevlileri ya da Cumhuriyet savcısı tarafından dinlenmesidir; sorgu ise şüpheli ya da sanığın hâkim ya da mahkeme tarafından dinlenmesidir (CMK md. 2/1-g, h). İki tutanak aynı maddeye tabidir ama aynı belge değildir. Çeviride iki ad aynı terimle karşılanmaz; İngilizcede “statement record” ile “record of judicial interrogation” gibi ayrı karşılıklar önerilir. Şüpheli ile sanık da ayrı sıfatlardır ve belgede hangisi geçiyorsa o çevrilir.
Başlık, yer, tarih ve saat
Tutanak birimin adı ve soruşturma numarasıyla başlar; ardından işlemin yapıldığı yer ve tarih gelir (md. 147/1-i-1). Soruşturma işlemlerine ilişkin tutanak ayrıca başlama ve bitiş saatini içerir (md. 169/4). Saatler çeviride aynen aktarılır. Soruşturma numarası ile sonradan açılabilecek davanın esas numarası farklı numaralardır; çeviride birbirine dönüştürülmez.
Hazır bulunanlar ve açık kimlik
İkinci husus, işlem sırasında hazır bulunan kişilerin isim ve sıfatları ile ifade verenin açık kimliğidir (md. 147/1-i-2). Hazır bulunanlar savcı ya da kolluk görevlisi, kâtip, müdafi ve varsa tercümandır. Soruşturma evresinde tercümanı hâkim ya da Cumhuriyet savcısı atar (md. 202/3) ve tercümanın adı tutanaktadır; tutanağı sonradan yazılı çeviren kişi bu satırı değiştirmez, kendi adını eklemez. Terör ve devlet güvenliği suçlarında kolluk tutanaklarına görevlilerin açık kimliği yerine yalnız sicil numaraları yazılır (md. 169/7); çeviride isim aranmaz, numara aynen kalır.
Hakların hatırlatılması
Üçüncü husus, md. 147/1’deki işlemlerin yerine getirilip getirilmediği, getirilmediyse nedenleridir. Bu işlemler kimliğin saptanması, yüklenen suçun anlatılması, müdafi seçme hakkı, yakınlara bildirim, açıklamada bulunmama hakkı, lehe delil toplanmasını isteme hakkı, kişisel ve ekonomik durumun sorulması ve teknik kayıttır. Tutanakta bunlar çoğunlukla kalıp bir blok hâlindedir. Kalıp olması önemsiz olduğu anlamına gelmez: blok kısaltılmaz, tek cümlelik bir özete indirilmez, her hak ayrı cümlesiyle çevrilir. Müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, hâkim ya da mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (md. 148/4); müdafiin hazır olup olmadığını gösteren satır bu yüzden çeviride kaybolmaz.
Soru ve cevap
Tutanağın gövdesi “SORULDU” ve “CEVABEN” başlıklarıyla ilerleyen bir soru-cevap düzeni ya da ifade verenin birinci şahıs anlatımıdır. Çeviride bu düzen korunur: soru ve cevap ayrı paragraflarda kalır, birinci şahıs anlatım dolaylı anlatıma çevrilmez, ifade verenin günlük dili resmîleştirilmez. İfadede geçen yer adları, plakalar ve telefon numaraları aynen aktarılır; anlaşılmayan bir kelime tahminle doldurulmaz, çeviri notunda işaretlenir.
Okundu, imzalandı
Dördüncü husus, tutanak içeriğinin ifade veren ve hazır olan müdafi tarafından okunduğu ve imzalarının alındığıdır; beşincisi imzadan çekinme hâlinde bunun nedenleridir (md. 147/1-i-4, 5). Kapanıştaki okundu, imzası alındı kaydı bir süs değil, kanunun aradığı bir kayıttır ve çeviride tam olarak yer alır. İmzadan çekinme varsa nedeni de çevrilir; imza yerinde imza yoksa çeviri de imza varmış gibi göstermez.
E-imza ve yazılı çevirinin yeri
Ceza muhakemesinde UYAP’ta güvenli elektronik imzayla oluşturulan belge ve kararlarda mühürleme hükmü uygulanmaz (CMK md. 38/A-6); bu yüzden çeviride mühür yokluğu eksiklik gibi işaretlenmez ve sayfa altındaki doğrulama kodu harfiyen aktarılır. CMK soruşturmada tercümanın sözlü aktarımını düzenler; tutanağın yazılı çevirisi CMK’dan doğan bir yükümlülük değildir, müdafi ya da ilgili kişi için bilgi amaçlı ya da yurt dışındaki bir makama sunulmak üzere yapılır. Acte Tercüme ifade ve sorgu tutanaklarını bu bölüm düzeniyle hedef dile çevirir.