Ceza dosyasının başlık bloğunda bir kişinin sıfatı yargılama sürerken değişebilir: önce “mağdur”, sonra “şikâyetçi”, sonra “katılan”. Bu değişimi yazan belge katılma talebi ve onun üzerine verilen karardır. Yurt dışındaki okur için fark teoride kalmaz; katılan sıfatı belgenin kime tebliğ edileceğini ve kimin kanun yoluna başvurabileceğini etkiler. Bu sayfa iki belgeyi ve ürettiği sıfatı ele alır.
Üç sıfat: mağdur, şikâyetçi, katılan
Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) md. 237/1 kimlerin katılabileceğini sayar: mağdur, suçtan zarar gören gerçek ve tüzel kişiler ile malen sorumlu olanlar, ilk derece mahkemesindeki kovuşturma evresinin her aşamasında hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirerek kamu davasına katılabilirler. Üç sıfat ayrı kavramdır ve Türkçe belgede yan yana geçer. İngilizcede “victim (mağdur)”, “complainant (şikâyetçi)” ve “intervening party / civil party (katılan)”, Fransızcada “victime (mağdur)”, “plaignant (şikâyetçi)” ve “partie intervenante (katılan)” gibi ayırt edici karşılıklar ilk geçişte belirlenir ve belge boyunca korunur. “Malen sorumlu” ise ayrı bir sıfattır ve mağdurla birleştirilmez.
Talebin iki biçimi
Md. 238/1 katılmanın iki yolunu gösterir: kamu davasının açılmasından sonra mahkemeye dilekçe verilmesi ya da katılma istemini içeren sözlü başvurunun duruşma tutanağına geçirilmesi. İkinci yol, çeviriye gelen belgenin bazen ayrı bir dilekçe değil bir duruşma tutanağı paragrafı olmasının sebebidir. Md. 238/2 duruşma sırasında şikâyeti belirten ifade üzerine suçtan zarar görenden davaya katılmak isteyip istemediğinin sorulacağını söyler; tutanakta bu soru ve cevabı kısa iki satır hâlinde durur ve çeviride atlanmaz. Tutanak içindeki talep, ayrı bir dilekçe gibi başlık taşımadığı için gözden kaçar; dosyadaki yeri sayfa numarasıyla korunur.
Kararın verilme sırası
Md. 238/3 kararın sırasını kurar: Cumhuriyet savcısının, sanık ve varsa müdafiinin dinlenmesinden sonra davaya katılma isteminin uygun olup olmadığına karar verilir. Karar çoğu zaman duruşma tutanağına ara karar olarak yazılır ve müstakil bir belge çıkmaz. Bu yüzden çeviriye gelen dosyada “katılma kararı” başlıklı bir sayfa aranırsa bulunamaz; karar tutanağın içindedir. “Uygun olup olmadığı” ifadesi kanunun kelimesidir ve “kabul edildi” diye düzleştirilmez. Yargı ve hukuki işlem belgeleri, hiçbir aşamada ücretsiz makine çeviri ya da yapay zekâ hizmetlerine yüklenmez.
Kanun yolunda katılma isteği
Md. 237/2 bir sınır koyar: kanun yolu muhakemesinde davaya katılma isteğinde bulunulamaz. Ancak ilk derece mahkemesinde ileri sürülüp reddolunan veya karara bağlanmayan katılma istekleri, kanun yolu başvurusunda açıkça belirtilmişse incelenip karara bağlanır. Bu fıkra, istinaf ya da temyiz dilekçesinde neden bir katılma paragrafı bulunduğunu açıklar ve o paragraf çeviride ayrı tutulur. “Açıkça belirtilmişse” koşulu cümleden düşerse fıkranın anlamı tersine döner; koşul cümleleri bölünmez.
Baro tarafından avukat görevlendirilmesi
Md. 239/1 katılan için bir hak sayar: mağdur veya suçtan zarar gören davaya katıldığında, maddede sayılan suçlar ile alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda baro tarafından kendisine avukat görevlendirilmesini isteyebilir. Md. 239/2 ise mağdur veya suçtan zarar görenin çocuk, sağır ve dilsiz ya da kendisini savunamayacak derecede akıl hastası olması hâlinde avukat görevlendirilmesi için istem aranmayacağını söyler. Dosyada bu durumda bir görevlendirme yazısı bulunur ve belge barodan gelir, mahkemeden değil; kurum adı çeviride karıştırılmaz. Suç adları Türk Ceza Kanunu’nun kendi adlandırmasıyla geçer ve hedef dilde yakın bir suç adıyla değiştirilmez, açıklama parantezle verilir. Acte Tercüme katılma dilekçelerini, katılma kararını taşıyan duruşma tutanaklarını ve baro görevlendirme yazılarını İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.