İcra dosyalarında yurt dışındaki borçluyu en çok şaşırtan belge, kendisinden malvarlığını yazılı olarak bildirmesini isteyen kayıt ve bunun yapılmaması hâlinde verilen hapisle tazyik kararıdır. Bu bir ceza mahkûmiyeti değildir; beyana zorlamaya yönelik bir tedbirdir. Bu sayfa iki belgeyi ve aralarındaki bağı ele alır.
Beyanın kanundaki tanımı
İcra ve İflas Kanunu (İİK) md. 74 mal beyanını tek cümlede tanımlar ve içeriğini sayar: borçlunun gerek kendisinde gerek üçüncü şahıslar yedinde bulunan mal, alacak ve haklarında borcuna yetecek miktarın nevi, mahiyet ve vasıfları; her türlü kazanç ve gelirleri; yaşayış tarzına göre geçim kaynakları; ve borcunu ne suretle ödeyebileceği. Beyan yazı ile veya şifahen icra dairesine bildirilir. Dolayısıyla dosyada bazen borçlunun imzaladığı bir dilekçe, bazen icra dairesinde tutulmuş bir tutanak bulunur.
Beyanın kapsamı: borca yetecek miktar
Madde bütün malvarlığının dökümünü değil, borca yetecek miktarın bildirilmesini ister. Bu sınır çeviride korunur; “tüm malvarlığı” gibi genişletici bir ifade belgenin kapsamını değiştirir. “Nevi, mahiyet ve vasıf” üç ayrı ölçüttür ve tek bir “nitelik” kelimesine indirilmez. Üçüncü kişiler yedindeki mal ve alacaklar da beyanın parçasıdır; bu kalemlerde üçüncü kişinin adı ve ilişkisi aynen aktarılır.
Geçim kaynakları ve ödeme planı satırı
Beyan, kazanç ve gelirlerin yanında yaşayış tarzına göre geçim kaynaklarını ve borcun ne suretle ödenebileceğini de içerir. Son bilgi çoğu zaman tek bir cümledir ve borçlunun kendi ifadesiyle yazılır; çeviride kişi ve kip değiştirilmez, cümle dolaylı anlatıma çevrilmez. Beyanda geçen tutarlar, maaş ve kira kalemleri belgedeki hâliyle, para birimiyle aktarılır ve hesap yapılmaz.
Beyanda bulunmamanın sonucu
İİK md. 76, mal beyanında bulunmayan borçlunun, alacaklının talebi üzerine beyanda bulununcaya kadar icra mahkemesi hâkimi tarafından bir defaya mahsus olmak üzere hapisle tazyik olunacağını, bu hapsin üç ayı geçemeyeceğini söyler. Üç unsur birlikte okunur: alacaklının talebi, bir defaya mahsus olma ve üç aylık üst sınır. Karar bir ceza hükmü değildir ve çeviride mahkûmiyet kararı için kullanılan kalıplarla verilmez; “tazyik” kelimesi beyana zorlama anlamını taşıyan bir karşılıkla aktarılır.
Yurt dışındaki borçlu için okunması gerekenler
Bu belgelerde üç satır belirleyicidir: beyan talebinin tebliğ tarihi, beyanın verilip verilmediğine ilişkin kayıt ve tazyik kararının dayandığı talep. Tebligat yurt dışına yapılmışsa evrak üzerindeki tarih kaydı esas alınır ve çeviride olduğu gibi kalır. Kararın infaz edilip edilmeyeceği ve nasıl sonuçlanacağı hukuki bir değerlendirmedir; çeviriye eklenmez. Acte Tercüme mal beyanı dilekçelerini, icra dairesi tutanaklarını ve hapisle tazyik kararlarını İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.