Türkiye’de vergi ya da başka bir amme alacağı için borçlu görünen yurt dışındaki kişi ya da şirket, takibin ilk belgesini ödeme emri olarak alır. Belge sıradan bir icra takibi belgesi değildir; mahkemeye değil tahsil dairesine ve vergi itiraz komisyonuna bağlıdır. Bu sayfa belgenin kanundaki yerini ve süre satırlarını ele alır.
Ödeme emrinin iki seçeneği
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun md. 55, vadesinde ödenmeyen amme alacağı için borçluya on beş gün içinde borcunu ödemesi veya mal bildiriminde bulunması lüzumunun ödeme emriyle tebliğ edileceğini söyler. Ödeme emrinde borcun asıl ve ferilerinin mahiyet ve miktarları, nereye ödeneceği ve müddetinde ödenmezse borcun cebren tahsil edileceği yazılıdır. İki seçenek (ödeme ve mal bildirimi) aynı cümlede durur ve çeviride birlikte aktarılır; “ödeme emri” ifadesi icra takibindeki ödeme emriyle aynı karşılıkla verilmez, çünkü iki belge farklı kanunlara bağlıdır.
Hapisle tazyik kaydı ve ek bildirim
Aynı madde ödeme emrinde borçlunun müddetinde ödemediği ya da mal bildiriminde bulunmadığı takdirde borcun cebren tahsil edileceğinin ve mal bildiriminde bulununcaya kadar üç ayı geçmemek üzere hapis ile tazyik olunacağının yazılı olacağını da söyler; gerçeğe aykırı bildirim hâlinde hapisle cezalandırılacağı da belirtilir. Ayrıca borçlunun md. 114’teki vazifeleri ve bunları yerine getirmemesi hâlinde uygulanacak ceza ödeme emrinde kendisine bildirilir. Bu cümleler belgenin standart kısmıdır ve çeviride atlanmaz.
Vergi itiraz komisyonuna on beş gün
Md. 58/1, ödeme emri tebliğ olunan kişinin böyle bir borcu olmadığı, kısmen ödediği ya da borcun zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde, alacaklı tahsil dairesine ait itiraz işlerine bakan vergi itiraz komisyonu nezdinde itirazda bulunabileceğini söyler. İtirazın şekli ve incelenmesi hakkında Vergi Usul Kanunu hükümleri uygulanır. İtiraz sebepleri üçtür ve ayrı ayrı sayılır: borcun olmaması, kısmen ödenmiş olması, zamanaşımı. Borcun bir kısmına itiraz eden borçlu, o kısmın cihet ve miktarını açıkça göstermek zorundadır; aksi hâlde itiraz edilmemiş sayılır.
Ret sonrası mal bildirimi
Md. 58, itirazların tamamen veya kısmen reddi hâlinde borçlunun ret kararının kendisine tebliği tarihinden itibaren 15 gün içinde mal bildiriminde bulunmak mecburiyetinde olduğunu; borcun bir kısmına karşı yapılan itirazların ise mal bildiriminde bulunma müddetini uzatmayacağını söyler. İtiraz komisyonlarının bu konudaki kararları kesindir. Dosyada böylece iki ayrı on beş günlük süre görülür: ödeme emrinin tebliğinden itibaren ve ret kararının tebliğinden itibaren; ikisi ayrı belgelerin tarihine bağlıdır ve çeviride tarih satırları karıştırılmaz.
Nereye bildirim yapılır
Md. 114, ödeme emri tebliğ olunan ve malı olmadığı yolunda bildirimde bulunan amme borçlularının, bu bildirimle birlikte ya da bildirim tarihinden itibaren on beş gün içinde en son kanuni ikametgâh ve iş adreslerini, varsa devamlı mükellefiyetleri bulunan diğer tahsil dairelerini ve amme idarelerini ve bunlardaki hesap ve kayıt numaralarını bildirmek, nüfus kayıt suretini vermek mecburiyetinde olduğunu söyler. Yurt dışındaki borçlu için bu bildirimdeki adres satırları çeviride en kritik alandır; adresler çevrilmez ve biçimi hedef dildeki alışkanlığa uyarlanmaz. Acte Tercüme ödeme emirlerini, vergi itiraz dilekçelerini ve mal bildirimlerini İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.