Türkiye’de meydana gelen bir trafik kazası, iş kazası ya da kişilik hakkı ihlali yurt dışında yaşayan bir mağduru ilgilendirdiğinde, tazminat dosyası yabancı dildeki tıbbi raporlar, faturalar ve yazışmalarla büyür. Bu belgelerin çevirisinde aranan şey, kanunun saydığı unsurların hangi satırda geçtiğidir. Bu sayfa dört maddeyi ve belgedeki karşılıklarını ele alır.
Sorumluluğun üç unsuru
Türk Borçlar Kanunu (TBK) md. 49/1, sorumluluğu üç unsura bağlar: kusurlu olma, hukuka aykırı olma ve bir zarar verme. Dilekçelerde bu üç unsur ayrı bölümlerde anlatılır ve çeviride ayrı başlıklar altında kalır. İkinci fıkra bir istisna ekler: zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de zararı gidermekle yükümlüdür. “Ahlaka aykırı” ve “kasten” ifadeleri hedef dilde birlikte verilir.
Bedensel zarar ve manevi tazminat
TBK md. 56, bedensel bütünlüğün zedelenmesi durumunda hâkimin olayın özelliklerini göz önünde tutarak zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebileceğini söyler. İkinci fıkra, ağır bedensel zarar ya da ölüm hâlinde zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat ödenebileceğini ekler. Maddi tazminat kalemleri ile manevi tazminat ayrı başlıklardır; hastane faturaları, iş göremezlik raporları ve yakınlık belgeleri bu başlıklara dağılır. Rapordaki teşhis adları ve ilaç adları çeviride kaynak dildeki yazımlarıyla korunur.
Kişilik hakkı ve kınama kararının yayımı
TBK md. 58, kişilik hakkının zedelenmesinden zarar görenin uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat adı altında bir miktar para ödenmesini isteyebileceğini söyler. İkinci fıkraya göre hâkim, bu tazminatın ödenmesi yerine diğer bir giderim biçimi kararlaştırabilir veya bu tazminata ekleyebilir; özellikle saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir. Hüküm fıkrasında “yayımlanmasına” ibaresi geçiyorsa, hangi yerde ve hangi biçimde yayımlanacağını anlatan satır çeviride eksiksiz kalır.
İki yıl ve on yıl
TBK md. 72/1, tazminat isteminin zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrayacağını söyler. İki süre iki ayrı başlangıca bağlıdır: öğrenme tarihi ve fiil tarihi. Dilekçede “öğrenme” tarihinin nasıl belgelendiği, çoğu zaman yabancı bir tıbbi raporun ya da tebligatın tarihidir; o tarih hedef dilin biçimine uyarlanırken gün ve ay sırası karıştırılmaz.
Ceza zamanaşımı daha uzunsa
Aynı fıkra bir üst sınır tanır: tazminat, ceza kanunlarının daha uzun bir zamanaşımı öngördüğü cezayı gerektiren bir fiilden doğmuşsa, bu daha uzun zamanaşımı uygulanır. İkinci fıkra ise zarar görenin, haksız fiilden doğan tazminat istemi zamanaşımına uğramış olsa bile, haksız fiil dolayısıyla bir borç doğmuşsa bu borcu ifadan her zaman kaçınabileceğini söyler. Bu fıkralar dosyada ceza mahkemesi kararının ve hukuk dilekçesinin birlikte bulunmasının sebebidir; ikisi ayrı belge olarak çevrilir. Yargı ve hukuki işlem belgeleri, hiçbir aşamada ücretsiz makine çeviri ya da yapay zekâ hizmetlerine yüklenmez. Acte Tercüme tazminat dilekçelerini, tıbbi raporları ve ilgili mahkeme kararlarını İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.