Deniz yoluyla taşınan bir yükün uyuşmazlığa dönüştüğü her dosyanın merkezinde konişmento bulunur. Belge çoğu zaman İngilizce düzenlenir ve birden çok nüsha hâlinde dolaşır. Türk Ticaret Kanunu (TTK) konişmentoyu ayrıntılı biçimde düzenler; bu sayfa tanımı, içeriği ve nüshalar arasındaki sırayı ele alır. Kara taşımasındaki taşıma senedi bu sitede ayrı bir sayfada anlatılır.
Konişmentonun üç işlevi
TTK md. 1228/1 konişmentoyu üç işlevle tanımlar: bir taşıma sözleşmesinin yapıldığını ispatlar; eşyanın taşıyan tarafından teslim alındığını veya gemiye yüklendiğini gösterir; taşıyan eşyayı ancak onun ibrazı karşılığında teslimle yükümlüdür. Üçüncü işlev, konişmentoyu bir kıymetli evrak yapar: eşyayı teslim almaya yetkili olan, md. 1230/1’e göre konişmentonun meşru hamilidir. Çeviride “hamil”, “yükleten”, “taşıyan” ve “gönderilen” sıfatları ayrı karşılıklarla verilir ve belge boyunca aynı kalır.
Tesellüm ve yükleme konişmentosu
Md. 1228/2 iki tür ayırır: henüz gemiye yüklenmemiş eşya için “tesellüm konişmentosu” ve eşya gemiye alındıktan sonra düzenlenen “yükleme konişmentosu”. Tesellüm konişmentosuna eşyanın ne zaman ve hangi gemiye yüklendiğine dair şerh verilirse bu belge yükleme konişmentosu hükmündedir. Belge üzerindeki “shipped on board” ya da “received for shipment” kayıtları bu ayrıma karşılık gelir ve çeviride korunur. Md. 1228/3’e göre konişmento nama, emre veya hamile yazılı olabilir; aksi kararlaştırılmadıkça yükletenin istemi üzerine gönderilenin emrine ya da sadece emre düzenlenir.
On beş kayıt
Md. 1229/1 konişmentonun içereceği kayıtları (a)’dan (o)’ya sayar: eşyanın cinsi, işaretleri, tehlikeli eşya bilgisi, koli sayısı ve ağırlığı; haricen belli olan hâli; taşıyanın, kaptanın ve yükletenin adları; geminin adı ve tabiiyeti; gönderilen; yükleme ve boşaltma limanları; düzenlenme yeri ve tarihi; imza; navlunun ödenmesine ilişkin kayıtlar; teslim tarihi; sorumluluk sınırlarını genişleten şartlar ve diğer kayıtlar. Md. 1229/2 bu unsurlardan birinin eksik olmasının senedin konişmento sayılmasını engellemeyeceğini, yeter ki md. 1228/1’deki unsurları taşıdığını söyler. Çeviride hiçbir kayıt birleştirilmez; liman adları ve gemi adı çevrilmez.
Nüshalar ve aynı metin kuralı
Md. 1228/4, konişmentonun bütün nüshalarının aynı metni içermesini ve her birinde kaç nüsha hâlinde düzenlendiğinin gösterilmesini ister. Md. 1230/2 ise konişmento birden çok nüsha olarak düzenlenmişse eşyanın tek nüshanın meşru hamiline teslim edileceğini söyler. Çevrilen nüsha hangisiyse “1/3”, “original” ya da “copy, non-negotiable” gibi kayıtlar belgede yazıldığı gibi aktarılır; bir kopyanın asıl gibi gösterilmesi ciddi bir hatadır.
Birden çok hamil başvurduğunda
Md. 1235/2, kaptan eşyayı teslim etmeden birden çok konişmento hamili birbirine zıt haklar ileri sürerse, nüshaları çeşitli kişilere devretmiş ortak cirantanın ilk önce ciro ve teslim ettiği nüshanın hamilinin tercih olunacağını söyler. Ciro edilip başka bir yere gönderilen nüshada gönderme tarihi, hamile teslim tarihi hükmündedir. Bu yüzden ciro zinciri, ciro tarihleri ve gönderme kayıtları çeviride eksiksiz ve sırasıyla aktarılır. Yargı ve hukuki işlem belgeleri, hiçbir aşamada ücretsiz makine çeviri ya da yapay zekâ hizmetlerine yüklenmez. Acte Tercüme konişmentoları, navlun sözleşmelerini ve deniz taşıması uyuşmazlığındaki belgeleri İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.