Türkiye’den alınan ya da Türkiye’ye satılan bir malın ayıplı çıkması, dosyaya yabancı dilde muayene raporları, fotoğraflar ve ayıp ihbarları sokar. Uyuşmazlık Türk hukukuna tâbi ise, bu belgelerin değeri Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) üç maddesine göre okunur. Bu sayfa maddeleri ve belgedeki karşılıklarını ele alır; hangi hukukun uygulanacağı ayrı bir sorudur ve burada cevaplanmaz.
Üç ayıp türü ve bildirilen nitelik
TBK md. 219 satıcının sorumluluğunu iki kaynağa bağlar: alıcıya herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması ve kullanım amacı bakımından değeri ya da beklenen faydayı ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıplar. Madde ayrıca satıcının bu ayıpları bilmese bile sorumlu olduğunu söyler. Teknik şartname, katalog ve teklif mektubu “bildirilen nitelik” bakımından dosyanın temelidir; ölçüler, toleranslar ve standart numaraları çeviride aynen kalır, birimler dönüştürülmez.
Gözden geçirme ve uygun süre
Md. 223/1, alıcının devraldığı satılanı işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmesini ve satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp görürse bunu uygun bir süre içinde bildirmesini ister. Kanun burada gün sayısı vermez; “uygun süre” ifadesi korunur ve belge bir gün sayısı içeriyorsa o sayı aynen aktarılır. Muayene raporunun tarihi, malın teslim tarihi ve ihbarın gönderim tarihi üç ayrı satırdır ve çeviride karıştırılmaz.
Bildirmemenin sonucu ve gizli ayıp
Md. 223/2, alıcının gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal etmesi hâlinde satılanı kabul etmiş sayılacağını söyler; ancak olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp varsa bu sonuç uygulanmaz. Böyle bir ayıp sonradan anlaşılırsa hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılır. İhbar yazısındaki “gizli ayıp” ya da “sonradan ortaya çıkan ayıp” ifadeleri bu fıkraya bağlanır ve çeviride ayrı karşılıklarla verilir.
İki yıllık zamanaşımı ve def’i
Md. 231/1, satıcı daha uzun bir süre üstlenmiş olmadıkça, ayıptan doğan her türlü davanın, ayıp sonradan ortaya çıksa bile satılanın alıcıya devrinden başlayarak iki yıl geçmekle zamanaşımına uğrayacağını söyler. Aynı fıkra, alıcının bu iki yıl içinde bildirdiği ayıptan doğan def’i hakkının sürenin geçmesiyle ortadan kalkmayacağını ekler. Md. 231/2 ise satıcının malı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu olması hâlinde iki yıllık süreden yararlanamayacağını söyler. Sözleşmedeki garanti süresi maddesi bu yüzden dosyada ayrıca okunur ve çevirisi eksiksiz yapılır.
Muayene raporu ve tespit belgeleri
Ayıp uyuşmazlıklarında dosyada çoğu zaman bağımsız bir gözetim şirketinin raporu, laboratuvar sonuçları ya da bir mahkeme tespiti bulunur. Raporlardaki ölçüm değerleri, numune numaraları ve yöntem adları kaynak belgedeki biçimiyle aktarılır; kısaltmalar ilk geçişte açılır. Rapor sonucunun değerlendirilmesi çeviriye eklenmez. Çevirmen metni aktarır; hukuki görüş vermez, belgenin sonucunu değerlendirmez, dilekçe ya da sözleşme yazmaz. Acte Tercüme satış sözleşmelerini, ayıp ihbarlarını ve muayene raporlarını İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.