Taşınmaz uyuşmazlığında belge Türkiye’de kalır, taraf yurt dışına gider. Bir dairenin ya da tarlanın maliki yurt dışında yaşıyorsa, kendi ülkesindeki bir boşanma, miras ya da vergi dosyasında Türkiye’deki taşınmazın kime ait olduğunu göstermek zorunda kalır. Bu sayfa taşınmaz ve tapu dosyasında sınırı geçen belgeleri, çevirinin en çok yanıldığı satırları ve alanın sicil terimlerini gösterir; kararın bölümleri Yargı belgeleri, tapuda kullanılan vekâletname ise Hukuki işlem belgeleri bölümünde anlatılır.
Taşınmaz dosyasında yolculuk eden belgeler
En sık çevrilen belge asliye hukuk mahkemesinin tapu iptali ve tescil kararıdır; yanında kesinleşme şerhi, keşif ve bilirkişi raporu, tapu kaydı örneği ve varsa şerh ve ihtiyati tedbir kararı bulunur. Yurt dışından gelen yönde yabancı mahkemenin miras ya da mal rejimi kararı, yurt dışında düzenlenmiş satış vekâletnamesi ve yabancı bankanın kredi belgeleri görülür. Türkiye’deki taşınmazın aynına ilişkin davada taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir (HMK md. 12/1); bu satır yabancı avukata giden çeviride yetki tartışmasının çekirdeğidir.
Kanunun adı ile uygulamanın adı ayrışır
Tapu iptal ve tescil davası kanunda bu adla geçmez. Türk Medeni Kanunu tapu sicilinin düzeltilmesi (md. 1025) ve mülkiyetin hükmen geçirilmesi (md. 716/1) ifadelerini kullanır; iptal ve tescil ikilisi uygulamanın adıdır ve hüküm fıkrasının iki bendini tarif eder. Karar başlığındaki dava adı olduğu gibi aktarılır, kanunun terimi gerekiyorsa çeviri notunda anılır.
Ada, parsel ve arsa payı: sayılar belgenin kimliği
Taşınmaz kararda tanımlayıcılarıyla anılır: il, ilçe, mahalle ya da köy, mevki, ada, parsel, yüzölçümü, nitelik; kat mülkiyetinde blok, kat, bağımsız bölüm numarası ve arsa payı. Arsa payı bir kesir olarak yazılır ve çeviride pay ile payda aynen kalır; kesir sadeleştirilmez, ondalığa çevrilmez. Yer adları çevrilmez. Tapu sicili sorgulamalarında kimlik numarasının ya da ada ve parsel numarasının belirtilmesi zorunludur (Tapu Sicili Tüzüğü md. 16/4); bu sayılar eksik aktarıldığında çeviri kullanılamaz hâle gelir.
İptal ve tescil iki ayrı bent olarak kalır
Hüküm fıkrasında iptaline ve tesciline ayrı bentlerdir. Birincisi mevcut kaydın terkinini, ikincisi yeni bir tescilin yapılmasını emreder; kanun bu ikiliği düzeltme biçimlerinden biri olarak sayar (TMK md. 1027/2). İki bendi hedef dilde tek bir devir fiiline indirmek kararın icra edilecek içeriğini değiştirir. Payla tescil hâlinde pay oranı da bentte kalır; paydaş tablosu varsa tablo korunur ve toplamın bire eşit olup olmadığı çevirmence denetlenmez.
Kesinleşme olmadan tescil istenmez
Mülkiyet mahkeme kararı hâlinde tescilden önce kazanılsa da malikin tasarruf işlemleri yapabilmesi tescile bağlıdır (TMK md. 705/2). Mahkeme kararına dayalı tescillerde kesinleşmiş karar aranır (TMK md. 1013/1; Tapu Sicili Tüzüğü md. 20/1-e) ve taşınmaz ayni haklarına ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK md. 350/2, 367/2). Çeviri bu yüzden kararla birlikte kesinleşme şerhini ve şerhin tarihini kapsar.
İyiniyetli üçüncü kişi ve yolsuz tescil
Bağlayıcı olmayan bir hukuki işleme dayanan ya da hukuki sebepten yoksun tescil yolsuzdur (TMK md. 1024/2); ayni hakkı zedelenen kimse sicilin düzeltilmesini dava edebilir, ancak iyiniyetli üçüncü kişilerin tescile dayanarak kazandıkları haklar saklıdır (md. 1023, 1025). Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin geçersizliği ya da geriye etkili feshi hâlinde yükleniciden pay ya da bağımsız bölüm edinen üçüncü kişilerin iyiniyet iddiasının dinlenmesi gerektiği içtihadı birleştirme kararıyla belirlenmiştir (E. 2024/1, K. 2025/2). Kararın gerekçesinde bu içtihada atıf varsa künye birebir aktarılır; iyiniyet değerlendirmesi avukatın işidir.
Arabuluculuk yolu ve sulh hukuk şerhi
Taşınmaz devri ve sınırlı ayni hak uyuşmazlıkları 2023’ten beri arabuluculuğa elverişlidir; anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır ve şerhten sonra tapu müdürlüğü resmî senet düzenlenmeksizin tescil talebini yerine getirir (6325 sayılı Kanun md. 17/B). Yurt dışındaki bir malikin bu yolu izlediği dosyada çeviri iki belgeyi birlikte kapsar: anlaşma belgesi ve mahkemenin şerhi. Şerhsiz bir anlaşma belgesinin çevirisine şerh başlığı konmaz.
Tapu nitelik adları ve sicil terimleri
Tarla, arsa, bağ ve kargir ev gibi nitelik adları tapu sicilinin terimleridir ve dosya boyunca tek bir listeyle çevrilir. Terkin ile tescil, yolsuz tescil ile düzeltme ayrı ayrı karşılanır. Yabancı kararın Türkiye’deki taşınmazın aynına ilişkin olması hâlinde münhasır yetki tartışması doğar (MÖHUK md. 40, 54/1-b); bu tartışmanın sonucu burada değerlendirilmez. Karşılık kararları Hukuk terimleri bölümünde yazılıdır.
Acte Tercüme tapu iptali ve tescil kararlarını, kesinleşme şerhlerini, tapu kaydı örneklerini ve taşınmaz dosyasındaki bilirkişi raporlarını Türkçe ile İngilizce ve Fransızca arasında çevirir.