Çocuk dosyasında sınırı geçen belge tek bir karardan çok bir zincirdir: önce velayeti düzenleyen karar, sonra onu değiştiren karar, yanında kişisel ilişki takvimi ve koruma tedbirleri. Ebeveynlerden biri başka bir ülkede yaşadığında bu zincirin tamamı çevrilir, çünkü karşı makam hangi kararın yürürlükte olduğunu künyelerden okur. Bu sayfa dili hangi metnin belirlediğini ve takvim satırlarının neden dokunulmaz olduğunu gösterir; yollar Sınır ötesi dosyalar bölümünde anlatılır.
Çocuk dosyasında sınırı geçen kararlar
Türkiye’den giden yönde velayetin değiştirilmesi kararı, velayetin kaldırılması ve geri verilmesi kararları, kişisel ilişki kurulmasına dair karar ve koruma tedbiri kararları bulunur. Velayetin kaldırılması, eşlerden birinden alınarak diğerine verilmesi ve kaldırılan velayetin geri verilmesi çekişmesiz yargı işleri arasında sayılır (HMK md. 382/2-b-13); bu işlerde basit yargılama usulü uygulanır ve karara karşı iki hafta içinde istinafa gidilir (md. 385, 387). Kanunda aksine hüküm yoksa çekişmesiz yargı kararları maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz (md. 388); çeviri bu nitelemeyi kendiliğinden eklemez.
Kişisel ilişki takvimi yeniden hesaplanmaz
Kararın en hassas bölümü kişisel ilişki takvimidir. Uygulamada hafta sonu sıraları, saatler, yarıyıl ve yaz tatili dönemleri ile dinî bayram günleri yazılır; bazen yatılı, yatısız ya da refakatli nitelemeleri eklenir. Çeviride hepsi sırası değiştirilmeden aktarılır; saatler yirmi dört saat biçiminde kalır, bayramlar takvim tarihine dönüştürülmez, tatil adları yerelleştirilmez.
Önceki kararın künyesi yeni kararın kimliği
Velayetin değiştirilmesi kararı, değiştirdiği kararın mahkemesini, esas ve karar numarasını ve kesinleşme tarihini içerir. İki kararın numaraları çeviride karışırsa karşı makam hangi düzenlemenin yürürlükte olduğunu göremez. Değiştirme, yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkimin resen ya da ana veya babadan birinin istemi üzerine aldığı önlemdir (TMK md. 183); velayet sahibinin yeniden evlenmesi tek başına velayetin kaldırılmasını gerektirmez (md. 349). Kararın gerekçesi bu ayrımı taşıdığı için paragraflar birleştirilmez.
Alınarak verilmesine: iki sıfat bir bentte
Hüküm fıkrasında velayetin kimden alındığı ve kime verildiği tek bentte, iki sıfatla birlikte yazılır. Hedef dilde bu yapı bölünürse bentte yalnız bir ebeveyn kalır. Kararda aksi belirtilmedikçe velayetin kaldırılması mevcut ve doğacak bütün çocukları kapsar (TMK md. 348/3); sebep ortadan kalkarsa hâkim velayeti geri verir (md. 351/2). Kişisel ilişki düzenlemesine uyulmaması hâlinde velayetin değiştirilebileceğine ilişkin ihtar kanunun karara yazılmasını emrettiği cümledir ve atlanmaz (md. 324/3).
1996 Sözleşmesinde Türkiye’nin dil çekincesi
1996 Lahey Çocukların Korunması Sözleşmesi Türkiye bakımından 1 Şubat 2017’den beri yürürlüktedir. Sözleşmenin dil maddesi, merkezi makama ya da başka bir makama gönderilen yazışmanın asıl dilinde olmasını ve karşı devletin resmî diline, bu mümkün değilse Fransızcaya ya da İngilizceye çeviriyle gitmesini ister (md. 54/1). Türkiye ise Fransızca kullanımına çekince koymuştur; bu yüzden Türkiye’ye gelen yazışmada yedek dil yalnız İngilizcedir. Bu nokta 1980 Çocuk Kaçırma Sözleşmesinden farklıdır: Türkiye o metinde böyle bir çekince koymamıştır, dolayısıyla aynı dosyada iki sözleşmenin dil kuralı ayrışabilir.
Tasdik muafiyeti ve tenfiz gereken hâl
1996 Sözleşmesi kapsamında iletilen belgeler tasdik ve benzeri şekil şartlarından muaftır (md. 43); bu nedenle çeviriye ek bir onay zinciri eklenmesi beklenmez. Âkit devletlerde alınan koruma tedbirleri kanun gereği tanınır (md. 23/1); icra gerekiyorsa karar o devletin usulüne göre icra edilebilir ilan edilir ya da tescil edilir (md. 26/1). Merkezi makamlar ve diğer kamu makamları kural olarak kendi giderlerini karşılar (md. 38/1); çeviri giderinin başvurucuya yüklenip yüklenmediği bu kaynakta yazılı değildir ve burada bir kural önerilmez.
Ziyaret hakkı mı, kişisel ilişki mi
1980 Lüksemburg Avrupa Sözleşmesinin Türkçe metni kişisel ilişki için ziyaret hakkı ifadesini kullanır ve sözleşmeye ilişkin resmî derlemenin dipnotu, asıl metindeki ibarenin kişisel ilişki olarak da çevrilebileceğini belirtir. Aynı sözleşme, kişisel ilişki kararlarının ve velayet kararlarının kişisel ilişki öngören hükümlerinin diğer velayet kararlarıyla aynı şartlarda tanınıp tenfiz edildiğini söyler (md. 11/1). Çeviride bu terim farkı korunur; iki ifade tek karşılığa indirilmeden aktarılır ve gerekiyorsa çeviri notu eklenir.
Sosyal inceleme raporu ve çocuğun beyanı
Aile mahkemesi psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacılardan yararlanır; bu uzmanlar uyuşmazlık nedenlerine ilişkin araştırma yapar ve sonucunu bildirir (4787 sayılı Kanun md. 5/1). Karara eklenen rapor ve çocuğun beyanı özel nitelikli kişisel veri içerebilir; çeviri yalnız istenen kısım için hazırlanır. Üçüncü kişilerin kişisel ilişki hakkı olağanüstü hâllerde tanınabilir (TMK md. 325/1); karar böyle bir bent taşıyorsa hısımlık bağı olduğu gibi aktarılır.
Acte Tercüme velayet ve kişisel ilişki kararlarını, velayetin kaldırılması ve geri verilmesi kararlarını ve çocuk koruma tedbiri kararlarını Türkçe ile İngilizce ve Fransızca arasında çevirir.