Miras dosyalarında yurt dışındaki mirasçıyı en çok şaşırtan belge, kendisinin ya da bir başka mirasçının mirasçılık sıfatını kaybettiğini gösteren sözleşmedir. Bu belge bir vasiyetname değildir; iki taraflı bir sözleşmedir ve sonucu doğrudan sıfat üzerinde doğar. Bu sayfa belgenin üç fıkralık dayanağını ele alır.
İki tür feragat
Türk Medeni Kanunu (TMK) md. 528’in birinci fıkrası iki olasılığı birlikte sayar: mirasbırakan, bir mirasçısı ile karşılıksız veya bir karşılık sağlanarak mirastan feragat sözleşmesi yapabilir. Belgenin hangi türe ait olduğu metninde görünür ve çeviride bu ayrım korunur; “karşılıksız” ile “bir karşılık sağlanarak” ifadeleri tek bir kelimeye indirilmez, çünkü üçüncü fıkranın sonucu bu ayrıma bağlıdır.
Sıfatın kaybı
İkinci fıkra tek cümledir: feragat eden, mirasçılık sıfatını kaybeder. Bu cümle belgenin hukuki çekirdeğidir ve çeviride yumuşatılmaz; “mirastan pay almaz” gibi bir açıklamaya dönüştürülürse sonucun sıfat üzerinde doğduğu görünmez. Mirasçılık sıfatı, mirasçılık belgesi ve kütük kayıtlarıyla ilişkili olduğu için bu cümlenin aktarımı dosyanın geri kalanını etkiler.
Altsoy üzerindeki etki
Üçüncü fıkra, bir karşılık sağlanarak yapılan feragatin, sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu için de sonuç doğuracağını söyler. Fıkradaki “sözleşmede aksi öngörülmedikçe” kaydı, metnin başka bir maddesine bakılması gerektiğini gösterir; bu nedenle sözleşmenin tamamı çevrilir ve yalnız feragat cümlesi alınmaz. “Altsoy” teknik bir terimdir ve hedef dilde yerleşik karşılığıyla verilir; çocuk, torun ayrımı yapılmadan kapsayıcı bir ifade seçilir.
Şekil: miras sözleşmesi kalıbı
Mirastan feragat bir miras sözleşmesidir ve TMK md. 545’e göre miras sözleşmesinin geçerli olması için resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmesi gerekir; taraflar arzularını resmî memura bildirir ve sözleşmeyi memurun ve iki tanığın önünde imzalar. Belgede bu nedenle memur ve iki tanık kaydı bulunur ve imza bloğundaki sıfatlar çeviride tek tek karşılanır. Resmî şeklin ayrıntısı bu sitede ayrı bir sayfada ele alınır.
Yurt dışında kullanılırken
Bu sözleşme yabancı bir mahkemeye, bankaya ya da tapu idaresine sunulduğunda ilk okunan yerler taraf adları, feragat cümlesi ve imza bloğudur. Kişi adları, doğum tarihleri ve kimlik numaraları çevrilmez, olduğu gibi yazılır; akrabalık adları hedef dilde karşılığıyla verilir ve Türkçe terim ilk geçişte parantez içinde kalır. Mirasın hangi hukuka tabi olacağı ayrı bir konudur ve çeviri metnine bu konuda not eklenmez. Acte Tercüme mirastan feragat sözleşmelerini ve bunlara bağlı resmî senetleri İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.