Direnme kararı, Yargıtayın bozduğu kararı veren mahkemenin bozmaya uymayıp önceki kararını koruduğunu gösteren karardır. Türk kanun yolu düzenine özgü bir kurumdur. Yabancı okur onu çoğunlukla bir Hukuk Genel Kurulu ya da Ceza Genel Kurulu kararının giriş bölümünde, direnme kararının temyizi ibaresiyle görür. Karşılık iki bilgiyi taşımalıdır: kararın bir bozmanın ardından geldiğini ve alt mahkemenin kendi kararında kaldığını.
Dayanak: hukuk ve ceza yargılamasında direnme
HMK md. 373’ün başlığı iki yolu yan yana koyar: bozmaya uyma veya direnme. İlk derece mahkemesi ya da bölge adliye mahkemesi kararında direnirse, bu kararın temyizinde inceleme kararına direnilen dairece yapılır; daire direnmeyi yerinde görürse kendi kararını düzeltir, görmezse dosyayı Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderir (HMK md. 373/5). Hukuk Genel Kurulunun kararına uymak zorunludur (md. 373/7). Ceza yargılamasında bölge adliye ya da ilk derece mahkemesinin Yargıtay bozmasına karşı direnme hakkı vardır; daire direnmeyi yerinde görmezse dosya Yargıtay Ceza Genel Kuruluna gider ve bu kurulun kararına karşı direnilemez (CMK md. 307/4). Temyiz dilekçesi de direnme kararını mahkemesi, tarihi ve sayısıyla gösterir (HMK md. 364/2-ç).
İngilizcede “decision of persistence”
Önerilen karşılık “decision of persistence (direnme kararı)”dır; fiil için “the court persisted in its decision”. Karşılık açıklayıcıdır, çünkü İngilizce okurun zihninde alt mahkemenin üst mahkeme kararı karşısında kendi kararını koruduğu bir yol için hazır bir kelime bulunmayabilir. Kaçınılacak ilk karşılık “insistence”tır; gündelik bir ısrarı anlatır ve kanuni bir yolu göstermez. İkinci tuzak “refusal to comply”dır: okura mahkemenin bir emre uymadığını, belki bir görev ihlalini düşündürür. Oysa kanun direnmeyi bir hak olarak tanır ve sonrasını bir inceleme yoluna bağlar. Kurulların adları da sabitlenir: “Plenary Assembly of Civil Chambers (Hukuk Genel Kurulu)” ve “Plenary Assembly of Criminal Chambers (Ceza Genel Kurulu)”.
Birebir çevirinin yanılttığı yer: direnme ve itiraz
“Direnme” kelimesinin sözlük karşılığı “resistance”tır; İngilizcede bu kelime yakalamaya karşı koymayı ya da bir işleme engel olmayı çağrıştırır ve bir mahkeme kararına uymaz. Aynı ilamda yakın görünen başka bir ifade de geçebilir: davaya yeniden bakacak mahkeme ilgililere bozmaya karşı diyeceklerini sorar (CMK md. 307/1). Bu, mahkemenin tarafların görüşünü almasıdır; “objection” diye çevrilirse okur bir kanun yolu başvurusu sanır. Önerilen kalıp “submissions on the reversal”dır. Hukuk yargılamasında bölge adliye mahkemesi de tarafları dinledikten sonra bozmaya uyulup uyulmayacağına karar verir (HMK md. 373/3). Direnme kararı bir taraf başvurusu değil, mahkemenin kararıdır ve çeviri onu tarafların dilinden ayrı tutar.
Fransızcada “décision de résistance” ve direnilemeyen kararlar
Fransızcada önerilen karşılık “décision de résistance (direnme kararı)”dır. Fransız okur bu kalıbı kendi kanun yolu düzeninden tanıdık bulabilir; tanışıklık yararlıdır, ama Türk düzenindeki sırayı ondan çıkarmamalıdır. Türk hukukunda direnme kararı önce bozmayı veren daireye döner ve genel kurula ancak daire direnmeyi yerinde görmezse gider. Kanun direnmenin kapalı olduğu yerleri de sayar: bölge adliye mahkemesinin karar ve hükümlerine karşı direnilemez (CMK md. 284/1), kanun yararına bozmaya karşı da direnilemez (CMK md. 309/5). İlamda bu ibare geçiyorsa Fransızcada “aucune résistance n’est admise”, İngilizcede “persistence is not permitted” gibi açık bir cümle önerilir; ifade bir yasak olarak kalır ve yumuşatılmaz.