“İhtilâfsız kaza”, karşı tarafı bulunmayan ya da çekişmesiz nitelikteki yargı işlerini anlatan eski adlandırmadır ve MÖHUK metninde hâlâ geçer. Karşılık seçimi, kavramın bir dava türü değil bir yargı kategorisi olduğunu göstermelidir.
Kategori adıdır, dosya adı değildir
MÖHUK md. 58/2, ihtilâfsız kaza kararlarının tanınmasının da aynı hükme tâbi olduğunu söyler. Burada anlatılan, belirli bir dava değil bir kategoridir. İngilizcede “non-contentious jurisdiction (ihtilâfsız kaza)”, Fransızcada “juridiction gracieuse (ihtilâfsız kaza)” önerilir. “Uncontested case” gibi bir ifade, tarafların uyuşmasını anlatır ve kategoriyi yanlış gösterir.
Çekişmesiz yargı ile ilişkisi
Yürürlükteki usul kanunu aynı alanı “çekişmesiz yargı” adıyla düzenler ve işleri HMK md. 382’de sayar. Belgede hangi adlandırma geçerse o aktarılır, ancak hedef dilde ikisi için aynı karşılık kullanılır; aksi hâlde aynı dosyada iki ayrı kurum izlenimi doğar. Türkçe terim ilk geçişte parantez içinde korunur.
Taraf yerine ilgili
Bu kararlarda taraf yerine “ilgili” sıfatı geçer ve bu sıfat çeviride korunur. Md. 58/3’e göre yabancı ilama dayanılarak Türkiye’de idari bir işlem yapılmasında da aynı usul uygulanır; bu nedenle dosyada hem yabancı karar hem Türk mahkemesinin tanıma kararı bulunabilir ve ikisi ayrı künyelerle çevrilir.
Karşılıklılık şartıyla ilişkisi
Md. 58/1’in ikinci cümlesi tanımada md. 54/1-a bendinin, yani karşılıklılık şartının uygulanmayacağını söyler. Bu kayıt, ihtilâfsız kaza kararlarının tanınmasında da geçerlidir, çünkü md. 58/2 bu kararları aynı hükme bağlar. Karşılık kararı bakımından sonuç şudur: belgede “tanıma” kelimesi geçiyorsa tenfiz için seçilen karşılık kullanılmaz; iki terim bu sitede ayrı karşılık sayfalarında karara bağlanmıştır ve bu sayfa onlara dayanır. Dilekçenin talep sonucu bölümünde hangi kelimenin geçtiği dosyanın türünü belirlediği için o kelime değiştirilmez; aynı dosyada iki talep birlikte ileri sürülmüşse ikisi de ayrı ayrı yazılır.