İcra satışı dosyalarında ve tapu kayıt örneklerinde geçen “mükellefiyet”, kelimenin günlük anlamından ayrılır: bir kişinin borcunu değil, taşınmazın üzerindeki yükü anlatır. Karşılık bu yüzden borç veya yükümlülük ailesinden seçilmez.
Kanunun kullandığı anlam
İcra ve İflas Kanunu md. 128, icra memurunun satıştan önce taşınmaz üzerindeki tapu siciline kayıtlı veya resmî senede dayanan mükellefiyetlerin listesini yapacağını söyler. Aynı madde kıymet takdirinde bu mükellefiyetlerin kıymete etkisinin nazara alınacağını ekler. Dolayısıyla kelime, taşınmaza bağlı ve değerini etkileyen yükleri kapsar. İngilizcede “encumbrance (mükellefiyet)”, Fransızcada “charge réelle (mükellefiyet)” önerilir.
Liste belgesinin adı
Md. 128’e dayanan belge bir envanterdir ve çeviride “list of encumbrances” ya da “état des charges” gibi bir başlıkla verilebilir; başlık seçilirken belgenin kendi adı korunur ve kıymet takdiri raporuyla karıştırılmaz. İkisi ayrı belgedir: biri yükleri sayar, öteki değer belirler. Liste tablo biçimindeyse sütun başlıkları çevrilir, sıra değişmez.
Takyidat kelimesi
Uygulamada aynı yükler için “takyidat” da kullanılır ve tapu kayıt örneklerinde bir sütun adı olarak görülebilir. Kanun metni md. 128’de mükellefiyet der; belgede hangisi yazıyorsa o aktarılır ve iki kelime için aynı hedef karşılık kullanılır, böylece aynı dosyada iki ayrı terim izlenimi doğmaz. Tapu kütüğündeki şerh ve beyan sütunları ayrı bir kalemdir ve bu sitede ayrı bir karşılık sayfasında ele alınır.
Kıymet takdiri raporundaki satır
Mükellefiyet kelimesi yalnız listede değil kıymet takdiri raporunda da geçer, çünkü İİK md. 128 kıymetin takdirinde yüklerin etkisinin nazara alınmasını ister. Raporda bu etki bir cümleyle ya da bir hesap satırıyla anlatılır ve satırın adı belgeden belgeye değişir; çeviride seçilen karşılık ikisinde de aynı tutulur, aksi hâlde aynı dosyada iki ayrı kavram izlenimi doğar. Maddeye sonradan eklenen fıkralar eklenti niteliğinde teşvikli malların kıymetinin ayrıca takdir ettirileceğini ve bu mallar üzerindeki vergi, resim, harç gibi yükümlülüklerin ilgili kurumlardan sorulacağını söyler; buradaki “yükümlülük” kamu alacağına ilişkindir ve mükellefiyet için seçilen karşılıkla aynı kelimeye bağlanmaz.