Ticari işletme Türk ticaret hukukunun temel kavramlarından biridir ve devir sözleşmelerinde, ticaret sicili kayıtlarında, rehin belgelerinde ve tacir sıfatını gösteren yazılarda geçer. Kavramın hedef dildeki karşılığı, Türk hukukundaki sınırını taşıyabilecek kadar tarafsız seçilir.
Kanundaki tanım ve sınır
TTK md. 11/1, ticari işletmeyi esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletme olarak tanımlar. Md. 11/2’ye göre ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir. Tanım bir karşılaştırma üzerine kurulduğu için iki kavramın karşılıkları da ayrı kalmalıdır.
Commercial enterprise ve entreprise commerciale
İngilizcede “commercial enterprise”, Fransızcada “entreprise commerciale” önerilir. Fransızcada “fonds de commerce” ilk bakışta yakın görünür; ancak Fransız hukukuna ait bir kavramdır ve içeriğinin Türk tanımıyla örtüştüğü burada doğrulanmadı. Bu yüzden iki kavram eşitlenmez. Esnaf işletmesi için açıklayıcı bir karşılık seçilir ve Türkçe terim parantez içinde korunur.
Bir bütün hâlinde devir
Md. 11/3, ticari işletmenin içerdiği malvarlığı unsurlarının devri için zorunlu tasarruf işlemlerinin ayrı ayrı yapılmasına gerek olmaksızın bir bütün hâlinde devredilebileceğini söyler ve devir sözleşmesinin duran malvarlığını, işletme değerini, kiracılık hakkını, ticaret unvanını ve diğer fikrî mülkiyet haklarını içerdiğini kabul eder. “İşletme değeri” için “goodwill”, “ticaret unvanı” için “trade name” ve “raison commerciale” önerilir.
Yazılı şekil ve tescil kaydı
Aynı fıkra, devir sözleşmesinin yazılı yapılacağını, ticaret siciline tescil ve ilan edileceğini ekler. Devir sözleşmesinin çevirisinde tescil ve ilan kaydı ayrı bir satır olarak korunur; sicil müdürlüğünün adı, sicil numarası ve ilan tarihi Türkçe belgedeki hâliyle kalır. Çevirmen metni aktarır; hukuki görüş vermez, belgenin sonucunu değerlendirmez, dilekçe ya da sözleşme yazmaz.