Yargılama gideri için “costs of the proceedings”, hükmedilen vekâlet ücreti için “counsel fee awarded to the party” önerilir; Fransızcada “dépens” ve “honoraires d’avocat alloués à la partie”. İkinci kalıptaki “to the party” bir süs değildir: Türk kanununda bu ücret avukata değil, tarafa hükmedilir. Hüküm fıkrasının son bentleri hemen her kararda bu iki kalemi taşır ve yabancı okur bunları çoğunlukla kendi düzeninin kategorileriyle okur.
Dayanak: kanunun saydığı gider kalemleri
Kanun yargılama giderlerini tek tek sayar: başvurma, karar ve ilam harçları; dava nedeniyle yapılan tebliğ ve posta giderleri; dosya ve sair evrak giderleri; geçici hukuki koruma tedbirleri ile protesto, ihbar, ihtarname ve vekâletname düzenlenmesine ilişkin giderler; keşif giderleri; tanık ile bilirkişiye ödenen ücret ve giderler; resmî dairelerden alınan belgeler için ödenen harç, vergi, ücret ve sair giderler; vekil ile takip edilmeyen davalarda tarafların hazır bulundukları günlere ait gündelik, seyahat ve konaklama giderlerine karşılık hâkimin takdir edeceği miktar; vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti; yargılama sırasında yapılan diğer giderler (HMK md. 323/1). Liste kapalı değildir, son bent açık uçludur; ama bentlerin sırası ve adları çeviride korunur.
İngilizcede “costs of the proceedings”
Önerilen karşılık “costs of the proceedings”tur; kısa biçim olarak “litigation costs” de kullanılabilir ve sitede iki kalıp da geçer. Bentleri toplayan bir kelime yerine bent bent karşılık verilir: harçlar için “court fees”, tebliğ ve posta için “service and postal expenses”, tanık ve bilirkişi için “witness and expert fees and expenses”. “Court fees” kalıbının yalnız harçları karşıladığı unutulmaz; bütün gideri “court fees” diye vermek okura mahkemenin tarifesinden çıkmayan kalemleri de devlete ödenmiş gibi gösterir. Hükmedilen kalem ile fiilen yapılan gider de ayrı tutulur: biri hüküm altındaki bir bent, öteki dosyada yapılmış bir ödemedir.
Birebir çevirinin yanılttığı yer: attorney fee
Asıl tuzak vekâlet ücretidir. Vekil ile takip edilen davalarda mahkemece, kanuna göre takdir olunacak vekâlet ücreti taraf lehine hükmedilir (md. 330/1). Kalem, avukatın müvekkilinden aldığı ücret değildir; kanunun tarifesine göre belirlenir ve kazanan tarafın lehine yazılır. “Attorney fee” ya da “legal fees” diye çevrilirse okur bendi avukatın faturası sanır ve ödemenin kime yapılacağını yanlış kurar. Önerilen kalıp bu yüzden ödeneni ve alacaklıyı birlikte gösterir: “counsel fee awarded to the party (vekâlet ücreti)”. Avukatın müvekkiliyle arasındaki ücret için ayrı bir kalıp kullanılır, örneğin “the lawyer’s own fee under the engagement with the client”; iki kalıp aynı metinde asla birleşmez.
Hüküm altındaki döküm ve oran satırı
Kanun bu kalemlerin nasıl yazılacağını da söyler. Yargılama giderlerine mahkemece resen hükmedilir (md. 332/1); gider tutarı, hangi tarafa ve hangi oranda yükletildiği ve dökümü hüküm altında gösterilir (md. 332/2); hükümden sonraki yargılama giderlerini hangi tarafın ödeyeceği, miktarı ve dökümü ile bu giderlerin hangi tarafa yükletileceği ilamın altına yazılır (md. 332/3). Çeviri bu dökümü tablo hâlinde bile olsa satır satır aktarır: kalem adı, oran ve hangi tarafa yükletildiği bilgisi ayrı kalır. Kural kanunda yazılıdır: kanunda yazılı hâller dışında yargılama giderlerinin aleyhine hüküm verilen taraftan alınmasına karar verilir (md. 326/1); iki taraftan her biri kısmen haklı çıkarsa mahkeme giderleri haklılık oranına göre paylaştırır (md. 326/2); aleyhine hüküm verilenler birden fazla ise mahkeme giderleri aralarında paylaştırabileceği gibi müteselsilen sorumlu tutulmalarına da karar verebilir (md. 326/3). “Jointly and severally liable” ve “solidairement responsables” kalıpları bu son cümle için önerilir.
Kanunda adıyla geçmeyen kalem
Sınır ötesi bir dosyanın çevirmenini doğrudan ilgilendiren bir boşluk vardır: md. 323/1’deki bentlerde “tercüme gideri” ya da “çeviri gideri” adıyla bir kalem yoktur. Listede resmî dairelerden alınan belgeler için ödenen harç, vergi, ücret ve sair giderler ile yargılama sırasında yapılan diğer giderler bentleri bulunur. Bir çeviri masrafının bu bentlerden hangisine gireceği bir hukuki değerlendirmedir ve bu sayfa onu yapmaz; belgede kalem hangi adla yazılmışsa çeviride o ad kalır. Hüküm altındaki dökümde “tercüme ücreti” gibi bir satır varsa aynen aktarılır ve bir bent numarasına bağlanmaz.
Fransızcada “dépens” ve avukat ücreti
Fransızcada yargılama giderleri için “dépens” önerilir; sitede aynı kelime kullanılır ve frankofon okur için tanıdıktır. Sınır burada da kapsamdadır: “dépens” frankofon düzenlerde belirli bir liste anlamına gelebilir ve Türk md. 323 listesi onunla birebir örtüşmeyebilir, bu yüzden bentler tek tek karşılanır ve ilk geçişte Türkçe üst başlık parantez içinde tutulur. Avukat ücreti için “honoraires d’avocat alloués à la partie” yazılır; yalın “honoraires” avukatın müvekkilinden aldığı ücreti çağrıştırır. Harçlar için “droits de greffe et frais de justice” gibi bir kalıp uygundur. Acte Tercüme hüküm altındaki gider dökümünü, vekâlet ücreti bentlerini ve ilam altına yazılan sonraki gider satırlarını İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.