Çeviriyi yaptıran, evrakı tebligatı çıkaracak mercie veren taraftır; gider de bu aşamada o tarafın üstündedir. Merci evrakı kendiliğinden düzenlemişse yol değişir ve çeviri mercinin imkânlarıyla sağlanır. Çevirinin bedelinin dava sonunda karşı tarafa yükletilip yükletilemeyeceği ise başka bir sorudur ve kararı mahkeme verir.
Evrakı mercie veren tarafın yükü
Tebligat Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik md. 40/2, tebliğ evrakı ilgili tarafından tebligatı çıkaracak mercie verilmişse tercümenin noterlikte yaptırılmasını ister. Buradaki “ilgili” davacı, alacaklı ya da vekilidir. Aynı fıkra, yerel noterlikte o dili bilen mütercim bulunmaz ve ilgili başka bir şehirdeki noterlikte de yaptıramazsa çevirinin mercinin devreye girmesiyle sağlanacağını söyler. Yani sıra önce ilgilinin kendi imkânlarıdır.
Merci evrakı kendi düzenlerse
Md. 40/3, evrakı mercinin resen düzenlediği hâli ayrı yanıtlar: mercinin mütercimi varsa o çevirir ve merci onaylar; yoksa o yerdeki noterlikte ya da başka bir yerdeki denk merci aracılığıyla çevirtilir. Md. 40/4, merci adli mercilerden ibaretse çevirinin mütercim bulunabilecek yerdeki yetkili mercinin istinabesi yoluyla yaptırılacağını ekler. Bu yolların hangisinin hangi dosyada işlediği sınır ötesi dosyalar bölümünde anlatılır.
Yargılama giderleri sayımında çeviri yok
HMK md. 323/1 yargılama giderlerini bent bent sayar: harçlar; dava nedeniyle yapılan tebliğ ve posta giderleri; tanık ile bilirkişiye ödenen ücret ve giderler; resmî dairelerden alınan belgeler için ödenen harç, vergi, ücret ve sair giderler; yargılama sırasında yapılan diğer giderler. Tercüme gideri bu sayımda kendi adıyla geçmez. Giderin son bende girip girmediği ve davanın sonunda kime yükletileceği bu sayfanın değerlendirmediği bir konudur.
Masraf avansı ayrı bir kalemdir
Çeviri bedeli ile tebligat masrafı karıştırılmamalıdır. Yönetmelik md. 39/3, her takvim yılı başında hangi ülkeler için ne kadar tebligat masrafı yatırılacağının Adalet Bakanlığınca Dışişleri Bakanlığından görüş alınarak Resmî Gazete’de yayımlanacağını söyler; hukuki tebligat genelgesi de masrafın ilgilisince yatırılacağını yazar. Davacının dava açarken yatırdığı gider avansı da her yıl Bakanlıkça çıkarılan tarifeye göre belirlenir. Bu rakamları büro belirlemez; tarifeler her yıl değişir ve bu sitede tutar olarak yazılmaz.
Çeviri gerektirmeyen yol
Yurt dışına giden her tebligat çeviri gideri doğurmaz. Muhatap Türk vatandaşıysa tebligat o yerdeki büyükelçilik veya konsolosluk aracılığıyla da yapılabilir ve hukuki tebligat genelgesi bu yolda evrakın bir takım hâlinde ve Türkçe düzenlenmesini yeterli görür. Aynı kişiye yabancı devlet makamı aracılığıyla tebligat yapılıyorsa tercüme gerekir. Yurt dışındaki Türk memurlarına ve askerî şahıslara tebligatta da yabancı dilde tercüme aranmaz. Yolun seçimi giderin doğup doğmadığını doğrudan belirler.
Gereksiz masrafı önleyen kural
Mevzuat boşa gidecek çeviriyi de düşünmüştür. Hukuki istinabe genelgesi, yurt dışındaki borçlunun maaşının haczi gibi cebrî icra taleplerinin yabancı devlette yerine getirilemeyeceğini, bu yüzden Bakanlığa gönderilmemesi ve alacaklıların gereksiz tercüme masrafı ödemesinin önlenmesi gerektiğini yazar. Bir evrakın gideceği yolda karşılık bulup bulmadığı, çeviri kararından önce sorulması gereken sorudur. Acte Tercüme tarafın mercie vereceği tebliğ evrakını hedef dile çevirir.