Yurt dışında verilmiş bir hakem kararının Türkiye’de icra edilebilmesi için tenfiz kararı gerekir ve dilekçenin ekleri arasında çeviri, mahkeme ilamlarından farklı bir kurala bağlıdır. Hakem kararlarında çevirinin kapsamını ve onayını, Türkiye’nin 1992’de katıldığı New York Sözleşmesi belirler; sözleşmenin dışında kalan kararlar için MÖHUK’un kendi maddesi vardır.
Çevrilecek iki belge
Md. IV/1’e göre tanıma ve icra isteyen taraf iki belge sunar: hakem kararının usulüne göre tasdik edilmiş aslı ya da aslına uygun bir sureti ve md. II’de sözü edilen hakem anlaşmasının aslı ya da aslına uygun sureti. Md. IV/2 çeviriyi bu belgelerin ikisi için de ister. Yalnız kararı çevirip tahkim anlaşmasını dışarıda bırakmak, sözleşmenin istediği seti eksik bırakır.
Tahkim şartı da çevrilir
Tahkim anlaşması ayrı bir belge olabileceği gibi, ana sözleşmenin içinde yer alan bir tahkim şartı da olabilir; MÖHUK md. 61/1-a bu yüzden “tahkim sözleşmesi veya şartı” der. Şart bir ticari sözleşmenin içindeyse, şartın kendisi her durumda setin içindedir. Ana sözleşmenin başka hangi bölümlerinin çevrileceği, dosyayı yürüten avukatın vereceği bir karardır.
Onayı kim verir
Sözleşmenin Türkçe metnine göre tercümenin resmî veya yeminli bir tercüman yahut da diplomatik veya konsolosluk ajanı tarafından onanması şarttır (md. IV/2). Sayılanlar tercüman ve diplomatik ya da konsolosluk görevlisidir; noter bu listede yer almaz. Sözleşme ayrıca, kapsamındaki kararların tanınması ve icrası için millî hakem kararlarına göre oldukça daha ağır şartlar yüklenemeyeceğini söyler (md. III).
Türkiye’nin iki beyanı
Sözleşmenin onaylanmasını uygun bulan 3731 sayılı Kanunun 2. maddesi Türkiye’nin iki beyanını içerir: Türkiye sözleşmeyi yalnız karşılıklılık esasına göre başka bir taraf devletin ülkesinde verilmiş kararlara ve yalnız kendi iç hukukuna göre ticari sayılan uyuşmazlıklara uygular. Bu beyanlar çeviri kuralını değiştirmez; ancak bir kararın sözleşme kapsamına girip girmediğini, dolayısıyla hangi maddenin uygulanacağını belirler. Bu değerlendirme hukuki bir değerlendirmedir ve avukatın işidir.
Sözleşme dışında kalan kararlar
New York Sözleşmesi kapsamına girmeyen yabancı hakem kararlarında MÖHUK md. 61/1 uygulanır. Dilekçeye, karşı tarafın sayısı kadar örnekle birlikte tahkim sözleşmesi ya da şartının aslı veya usulüne göre onanmış örneği, hakem kararının kesinleşmiş ve icra kabiliyeti ya da bağlayıcılık kazanmış aslı veya onanmış örneği ve bu iki belgenin tercüme edilmiş ve usulen onanmış örnekleri eklenir. Burada da iki belge birlikte çevrilir. Tenfiz, tarafların yazılı olarak kararlaştırdığı yer asliye mahkemesinden, böyle bir kararlaştırma yoksa aleyhine karar verilenin yerleşim yeri, sakin olduğu yer ya da icraya konu malların bulunduğu yer mahkemesinden istenir (md. 60/2); tanıma da aynı hükümlere tabidir (md. 63).
Türkiye’de görülen tahkim ayrı bir sorudur
Yabancılık unsuru taşıyan ve tahkim yeri Türkiye olan uyuşmazlıklarda 4686 sayılı Kanun uygulanır (md. 1/2). Yargılama Türkçe ya da Türkiye’nin tanıdığı devletlerden birinin resmî dilinde yürüyebilir ve hakem kurulu, tarafların dayandığı belgelerin tahkim dilindeki çevirisiyle birlikte sunulmasına karar verebilir (md. 10/C). Bu çevirinin onay biçimi Kanunda yazılı değildir.
Çeviri hazırlığı
Acte Tercüme hakem kararını, tahkim anlaşmasını ve bunların üzerindeki onay şerhlerini Türkçeye; Türk hakem kararlarını ve tahkim belgelerini İngilizce ya da Fransızcaya çevirir. Onayın hangi yolla alınacağı ve kararın sözleşme kapsamında olup olmadığı, dosyayı yürüten avukatla birlikte netleşir.