Yurt dışında alınmış bir para alacağı kararıyla Türkiye’deki borçlunun malvarlığına icra yoluyla gidilecekse, çevirinin hangi aşamada ve hangi makam için hazırlanacağı baştan bilinmelidir. Akla ilk gelen yol, kararın çevirisiyle doğrudan icra dairesine başvurmaktır. Mevzuat bu yolu öngörmez: çeviri icra dairesi için değil, tenfiz davası için hazırlanır.
İcra ve İflas Kanununda çeviri yok
İcra ve İflas Kanununun tam metninde “tercüme” kelimesi geçmez; “yabancı mahkeme ilamı” ya da “yabancı ilam” ibaresi de yoktur. İcra ve İflâs Kanunu Yönetmeliğinde de tercüme, yabancı dil ya da tenfiz aramaları sonuç vermez. Bu yüzden icra dairesine sunulacak yabancı ilamın çevirisi için İcra ve İflas Kanununda gösterilebilecek bir madde bulunmaz.
Önce tenfiz
Yabancı mahkemelerden hukuk davalarına ilişkin olarak verilmiş ve o devletin kanunlarına göre kesinleşmiş ilamların Türkiye’de icra olunabilmesi, yetkili Türk mahkemesinin tenfiz kararı vermesine bağlıdır (MÖHUK md. 50/1). Çevirinin ihtiyaç duyulduğu yer bu davadır: tenfiz dilekçesine ilamın ve kesinleşme belgesinin onanmış tercümesi eklenir (md. 53/1). Tenfiz dosyasındaki çevirinin ayrıntısı ayrı sayfada anlatılır; bu sayfa dosyanın icra ayağını izler.
Tenfiz kararı ilamın altına yazılır
Tenfiz ya da ret kararı yabancı mahkeme ilamının altına yazılır ve hâkim tarafından mühürlenip imzalanır (md. 56). Böylece icraya konu olacak belge, altında Türk mahkemesinin kararını taşıyan yabancı ilamdır. Çeviri bakımından sonuç şudur: tenfiz dosyası için yapılan çeviri ilamın tenfizden önceki hâlini yansıtır; ilamın altına sonradan eklenen tenfiz kararı ise Türkçedir ve Türkiye’deki icra için çevrilmez.
Tenfizden sonra icra
Tenfizine karar verilen yabancı ilamlar Türk mahkemelerinden verilmiş ilamlar gibi icra olunur (md. 57/1). Tenfiz kararının temyizi yerine getirmeyi durdurur (md. 57/2). İcra dairesinde yabancı ilamın Türkçe çevirisinin ayrıca istenip istenmediği İcra ve İflas Kanununda düzenlenmemiştir; bu uygulama sorusunu dosyayı yürüten avukat icra dairesiyle netleştirir. Tenfiz dosyasındaki onanmış tercümenin bir örneğini icra aşaması için saklamak bu yüzden yararlıdır.
Yurt dışındaki alacaklı ve yabancı devlet borçlu
Alacaklı yabancı memlekette oturuyorsa takip talebinde Türkiye’de göstereceği yerleşim yerini yazar; gösteremezse icra dairesinin bulunduğu yer yerleşim yeri sayılır (İİK md. 58/1). Yabancı bir devlet aleyhine yapılan ilamlı takipte ise uluslararası andlaşmalar saklı kalmak üzere, devlete ait mallar hakkında cebri icra yapılabileceği ayrıca ihtar edilir (İİK md. 32). İcra emri çevrilecekse bu ihtar da çevirinin parçasıdır; çevirmen hiçbir ihtarı atlamaz ve yumuşatmaz.
Yurt dışına giden icra evrakı
Türkiye’deki bir takipte ödeme emri ya da icra emri yurt dışındaki borçluya tebliğ edilecekse tebligat kuralları uygulanır; çeviri gerekiyorsa bu kez Türkçeden yabancı dile yapılır. Adalet Bakanlığının ülkelere göre tebligat esaslarında Almanya için bir not vardır: icra ve ödeme emirlerindeki ceza ihbarı niteliğindeki ibareler Almanya’ca egemenliğe aykırı görüldüğünden talep reddedilmekte ve bu ibarelerin çıkarılması istenmektedir. İbareyi çıkarmak çevirmenin değil evrakı düzenleyen makamın işidir; çevirmen kaynak metinde olanı çevirir.
Çeviri hazırlığı
Acte Tercüme icra dosyasının iki yönünü de çevirir: tenfiz davası için yabancı ilamı ve kesinleşme belgesini Türkçeye, yurt dışındaki borçluya gidecek ödeme ya da icra emrini İngilizce veya Fransızcaya. Takibin açılması, haciz ve dosyanın yürütülmesi avukatın ve icra dairesinin işidir.