Kısa cevap: belgenin tarihine bakılır. CMK md. 268/1’de yazan süre, 2 Mart 2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanunla “yedi gün”den “iki hafta”ya çevrildi. Bu tarihten önce verilmiş bir kararın itiraz satırında yedi gün yazar ve bu bir yazım hatası değildir.
Çeviride düzeltme yapılmaz
Belgedeki süre bugünün metnine göre düzeltilmez, dipnot düşülmez; yazılı olan aktarılır. Aynı kural başka kurumlarda da geçerlidir: bir belgenin hangi metne göre düzenlendiğini belgenin tarihi gösterir. Çeviriye yürürlük yorumu eklenmesi, çevirmenin değerlendirmesi olurdu.
Sürenin başlangıcı tebliğ değil
Fıkra süreyi “ilgililerin kararı öğrendiği gün”e bağlar. “Öğrenme” ile “tebliğ” aynı kelimeyle karşılanmaz; belgede hangisi yazıyorsa o aktarılır. İtirazın biçimi de iki türlüdür: kararı veren mercie verilecek bir dilekçe ya da tutanağa geçirilmek koşuluyla zabıt kâtibine beyan; tutanakla tespit edilen beyanı ve imzayı mahkeme başkanı veya hâkim onaylar.
İtirazı inceleyen makam
Md. 268/2’ye göre kararına itiraz edilen hâkim veya mahkeme, itirazı yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse en çok üç gün içinde itirazı incelemeye yetkili mercie gönderir. Md. 268/3 bu mercileri bentlerle sayar ve sistem hiyerarşik değil numaraya dayalıdır; sulh ceza hâkimliği kararlarına itirazı, o yerde birden fazla hâkimlik varsa numara olarak kendisini izleyen hâkimlik inceler.
Belgede okunması gereken satırlar
İtiraz belgesinde üç satır belirleyicidir: itirazın hangi karara karşı yapıldığını gösteren atıf satırı, sürenin başlangıcını gösteren satır ve kararı inceleyen makamın adı. Üçü de kısa satırlardır ve uzun gerekçelerin arasında kaybolur; atıf satırındaki tarih ve numara yeniden yazılmaz. Çevirmen metni aktarır; hukuki görüş vermez, belgenin sonucunu değerlendirmez, dilekçe ya da sözleşme yazmaz. Acte Tercüme itiraz dilekçelerini, tutanakları ve merci kararlarını İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.
Hangi kararlar bu süreye tâbi
Fıkra süreyi “kanunun ayrıca hüküm koymadığı hâllerde” uygular; yani bazı kararlar için başka bir sürenin öngörülmesi mümkündür ve o hâlde belgedeki kendi süresi geçerlidir. Aynı fıkra md. 263 hükmünün saklı olduğunu da söyler. Md. 268/3-b’ye göre sulh ceza hâkimliğinin tutuklama ve adli kontrole ilişkin kararlarına karşı itirazları, yargı çevresinde bulunduğu asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler; bentlerin farklı olduğu hâllerde itirazların gecikmeksizin incelenmesi için gerekli tedbirler alınır. Bu nedenle itiraz kararının başlığında beklenmeyen bir makam adı çıkabilir ve o ad Türkçe hâliyle aktarılır. Sulh ceza hâkimliği işleri asliye ceza hâkimi tarafından görülüyorsa itirazı inceleme yetkisi ağır ceza mahkemesi başkanına aittir.