Monako’ya giden Türk yargı belgesinde dil Fransızcadır; ama Monako’yu kendine özgü kılan, iki ayrı kaynağın aynı noktada farklı şey söylemesidir. Monako’nun kendi merkezi makamı tebligat çevirisinde özel bir şart aramadığını yazar, Adalet Bakanlığının Türk makamlarına dönük uygulama eki ise yine de Türkçe ve Fransızca tercüme ister. Türkiye ile ikili bir adli iş birliği anlaşması yoktur. Bu sayfa iki kaynağın birlikte nasıl okunduğunu ve istinabedeki kesin Fransızca şartını anlatır.
Monako’ya tebligat: merkezi makamın notu ve bakanlık eki
Monako 1965 Tebligat Sözleşmesine 1 Mart 2007’de katılmış, sözleşme 1 Kasım 2007’de yürürlüğe girmiştir. Monako merkezi makamının pratik bilgi sayfası, sözleşmenin 7. maddesindeki şartlar dışında ve formdaki bilgiler belgenin niteliği ile konusu hakkında yeterli bilgi verdiği ölçüde, belge çevirileri bakımından özel bir şart aramadığını, gerektiğinde açıklama isteyebileceğini söyler. Adalet Bakanlığının eki ise Türk mahkemelerine Monako için tebligat evrakını Türkçe ve Fransızca tercümeleriyle iki takım hâlinde düzenlemelerini bildirir. İkisi çelişmez: ilki Monako’nun kendi makamının beyanıdır, ikincisi Türk makamlarının iç talimatıdır. Çeviri, iki kaynağın birlikte uygulanacağı güvenli yoldur.
Monako’da tebligat yolları
Monako, 8. madde bakımından diplomatik ya da konsüler görevlilerce doğrudan tebligata, sözleşmeci devletin vatandaşı olmayan kişiler için karşıdır. Ayrıca 10. maddenin birinci fıkrasının (a) bendindeki yolu (posta ile doğrudan iletim) kullanmaya itiraz etmiştir. Yani Monako’da muhataba posta yoluyla doğrudan tebligat kapalıdır.
Monako’da istinabe: yalnız Fransızca
Monako 1970 Delil Sözleşmesine 17 Ocak 1986’da katılmış ve sözleşme 18 Mart 1986’da yürürlüğe girmiştir. Türkiye, Monako’nun katılımını 15 Ocak 2010’da kabul etmiş; iki ülke arasında sözleşme 16 Mart 2010’da yürürlüğe girmiştir. Monako’nun beyanına göre yalnızca Fransızca düzenlenmiş ya da Fransızca çevirisi eklenmiş istinabe talepleri kabul edilir. Burada İngilizce alternatif yoktur. Beyan ayrıca dava öncesi belge keşfi amacıyla düzenlenen istinabelerin yerine getirilmeyeceğini söyler.
Monako, Fransa’nın yerine geçmez
Monako Fransızca konuşan bir ülke olsa da kendi Lahey beyanlarına, kendi merkezi makamına ve kendi yürürlük tarihlerine sahiptir. Fransa için geçerli bir kural Monako’ya aktarılmaz. 1980 Çocuk Kaçırma Sözleşmesi bakımından Türkiye Monako’nun katılımını 26 Mart 2004’te kabul etmiş ve iki ülke arasında sözleşme 1 Haziran 2004’te yürürlüğe girmiştir. Adalet Bakanlığının uygulama eki, Monako’nun 1954 tarihli Hukuk Usulü Sözleşmesine taraf olmadığını da yazar; o sözleşmenin dil kuralları Monako ile ilişkide uygulanmaz. Acte Tercüme Monako’ya gidecek Türk mahkeme evrakını Fransızcaya, Monako’dan gelen Fransızca belgeleri Türkçeye çevirir. İstinabe talebinin çevirisinde sayfa ve madde numaraları asıl metinle aynı düzende tutulur.