İş mahkemesi kararı sınırı çoğunlukla bir yabancılık unsuruyla geçer: Türkiye’de çalışmış yabancı bir işçinin alacağı, yurt dışındaki bir şantiyede çalışan Türk işçi ya da yabancı bir şirketin Türkiye’deki şubesi. Karar tek belgede iki ayrı iş taşıyabilir: kalem kalem hesaplanmış işçilik alacakları ve feshin geçersizliğine bağlı işe iade. Bu sayfa kararı başlıktan kanun yolu satırına kadar ele alır; alacağın doğup doğmadığı burada değerlendirilmez.
Mahkeme ve usul satırı
İş mahkemeleri tek hâkimli ve asliye mahkemesi derecesinde kurulur (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu md. 2/1). İş mahkemesi kurulmamış yerde davaya o yerdeki asliye hukuk mahkemesi bu Kanundaki usule göre bakar (md. 2/3); bu durumda başlıkta asliye hukuk mahkemesinin adı görülür ve çeviri bu adı “iş mahkemesi” diye değiştirmez. İş mahkemelerinde basit yargılama usulü uygulanır (md. 7/1). Mahkeme adı için İngilizcede “labour court”, Fransızcada “tribunal du travail” önerilir. Taraf sıfatları da kendi yerinde kalır: davacı işçi, davalı işveren; asıl işveren ile alt işveren birlikte sorumlu tutulmuşsa “müteselsilen” ibaresi atlanmaz.
Son tutanağın atfı
İşçi ya da işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (md. 3/1); iş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları bu kuralın dışındadır (md. 3/3). Davacı, anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını ya da arabulucunun onayladığı bir örneğini dava dilekçesine ekler (md. 3/2). Karar bu tutanağa atıf yapabilir: arabuluculuk bürosunun dosya numarası ve tutanağın tarihiyle. Bu numara mahkemenin esas numarası değildir ve çeviride ayrı etiket alır. Son tutanak için İngilizcede “final mediation record”, Fransızcada “procès-verbal final de médiation” önerilir. İlk toplantıya mazeretsiz katılmayan taraf son tutanakta belirtilir ve davada haklı çıksa bile karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur (md. 3/12); arabuluculuk ücreti de yargılama giderlerinden sayılır (md. 3/14). Gider dökümünde bu kalemler kendi satırlarında kalır.
Alacak kalemleri: brüt, net ve faiz başlangıcı
Alacak davalarında hüküm fıkrası uygulamada kalem kalem yazılır: kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, yıllık izin ücreti. Her kalemde brüt ya da net ibaresi, faiz türü ve faizin başladığı tarih bulunur. Çeviride kalemler toplanıp tek tutara indirilmez; “brüt” ve “net” her kalemde tekrar edilir, tutarların para birimi değiştirilmez ve kur çevirisi yapılmaz. Kıdem ve ihbar tazminatı için “severance pay” ve “pay in lieu of notice”, Fransızcada “indemnité d’ancienneté” ve “indemnité compensatrice de préavis” önerilir. “Fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla” ibaresi için “reserving the right to claim any excess” önerilir. Islahla artırılan kısım ayrı gösterilmişse ayrı kalır; bilirkişi hesap raporunun tabloları da hüküm fıkrasındaki kalem adlarıyla aynı karşılıklarla çevrilir.
İşe iade kararının bentleri
İşe iade kararının içeriğini İş Kanunu md. 21 kurar. İşçi işe başlatılmazsa en az dört, en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat ödenir (md. 21/1) ve mahkeme feshin geçersizliğine karar verirken bu tazminatın miktarını da belirler (md. 21/2). Çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar ücret ve diğer hakları ödenir (md. 21/3). Mahkeme her ikisini dava tarihindeki ücreti esas alarak parasal olarak belirler (md. 21/4). Hüküm fıkrasında bu yüzden feshin geçersizliği ve işe iade, ay sayısıyla ve parasal karşılığıyla işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücreti ayrı bentlerde görülür; ay sayıları ve karşılıkları aynen aktarılır. İşe iade davası için “action for reinstatement”, işe başlatmama tazminatı için “compensation for non-reinstatement”, Fransızcada “action en réintégration” ve “indemnité de non-réintégration” önerilir. İşçinin başvuru süresi kanundan gelir (md. 21/6); kararda bir ihtar olarak yazılmışsa çevrilir, yazılmamışsa çevirmen eklemez.
“Kesin olarak”: kanun yolu satırı
İş mahkemesi kararlarına Hukuk Muhakemeleri Kanununun kanun yolu hükümleri uygulanır ve süre ilamın taraflara tebliğinden itibaren işler (7036 md. 7/3-4). Fesih bildirimine itiraz davalarında istinaf yoluna başvurulursa bölge adliye mahkemesi ivedilikle ve kesin olarak karar verir (İş Kanunu md. 20/3); bu kararlar temyiz edilemez (7036 md. 8/1-a). İşe iade dosyasındaki bölge adliye mahkemesi kararında “kesin olarak” ibaresi bu yüzden çevirinin en önemli ifadelerinden biridir: İngilizcede “final and not subject to appeal”, Fransızcada “non susceptible de recours”. Çevirmen kanun yolunun açık olup olmadığını kendisi değerlendirmez; bildirim belgede nasıl yazılmışsa öyle aktarılır.
Sınırı geçerken: anlaşma belgesi başka bir yol izler
Kararın yurt dışında tanınması ya da tenfizi, kullanılacağı ülkenin hukukuna ve varsa iki ülke arasındaki anlaşmaya bağlıdır. Uyuşmazlık arabuluculukta anlaşmayla bitmişse dosyada karar yerine bir anlaşma belgesi bulunur ve bu belge milletlerarası sulh anlaşmalarına ilişkin Singapur Sözleşmesiyle taşınamaz: Sözleşme iş hukukuna ilişkin anlaşmalara uygulanmaz (md. 1/2-b). Acte Tercüme iş mahkemesi kararlarını, işe iade kararlarını ve istinaf aşamasındaki kararlarını İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.