Bu kısa ara karar, davacıdan karşı tarafın muhtemel yargılama giderlerini karşılayacak bir güvence ister ve verilmezse dava usulden reddedilir. Belge iki üç paragraftan oluşabilir, ama içinde birbirine benzemeyen üç sayı vardır: teminatın tutarı, teminatın yatırılacağı kesin süre ve hükmün dayandığı bent. Bu sayfa kararı o üç satırın sırasıyla ele alır ve en sık yanlış aktarılan süzgeci gösterir.
Süzgeç yabancılık değil, mutad mesken
Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) md. 84/1-a teminatı, Türkiye’de mutad meskeni olmayan Türk vatandaşının dava açmasına, davacı yanında müdahil olarak katılmasına veya takip yapmasına bağlar. Bent yabancı uyrukluları saymaz; ölçüt vatandaşlık değil, mutad meskenin Türkiye’de olup olmamasıdır. Yurt dışında yaşayan bir Türk vatandaşının açtığı davada bu bende dayanan bir karar çıkabilirken, yabancı bir davacı için dayanak başka bir hükümde aranır. Çeviride bendin lafzı korunur ve “mutad mesken” tek bir karşılıkla verilir: İngilizcede “habitual residence (mutad mesken)”, Fransızcada “résidence habituelle (mutad mesken)” önerilir. “Yerleşim yeri” ile karıştırılmaz; ikisi Türk hukukunda ayrı kavramlardır ve belge hangisini yazdıysa o aktarılır.
İkinci bent ve sonradan doğan hâl
Md. 84/1-b ödeme güçlüğüne dayanır: davacının daha önceden iflasına karar verilmiş, hakkında konkordato veya uzlaşma suretiyle yeniden yapılandırma işlemlerinin başlatılmış bulunması yahut borç ödemeden aciz belgesinin varlığı gibi sebeplerle ödeme güçlüğü içinde bulunduğunun belgelenmesi. Bu bende dayanan kararlarda genellikle bir belge adı geçer ve o ad çeviride kısaltılmaz. Davanın görülmesi sırasında teminatı gerektiren durum ve koşullar sonradan ortaya çıkarsa mahkeme yine teminat gösterilmesine karar verir (md. 84/2). Mecburi dava ve takip arkadaşlığında teminat gösterme yükümlülüğü, bu yükümlülüğün tüm davacılar bakımından mevcut olması hâlinde doğar (md. 84/3); karar birden çok davacıyı anıyorsa adların hiçbiri düşürülmez.
Teminat istenemeyen dört hâl
Md. 85 dört hâlde teminat istenemeyeceğini söyler: davacının adli yardımdan yararlanması (a); davacının yurt içinde istenen teminatı karşılamaya yeterli taşınmaz malının veya ayni teminatla güvence altına alınmış bir alacağının bulunması (b); davanın sırf küçüğün menfaatlerini korumaya yönelik olarak açılmış olması (c); ilama bağlı alacak için ilamlı icra takibi yapılmış olması (ç). Teminat talebinin reddine ilişkin kararlar bu bentlerden birine atıf yapar ve bent harfi kararın tek ayırt edici işaretidir. Dört bent çeviride tek bir “teminat gerekmez” cümlesine indirilmez. Adli yardım kararı bulunan bir dosyada teminat ile adli yardım iki ayrı belge olarak dosyada yan yana durur.
Tutar, şekil ve değişiklik satırı
Teminatın tutarını ve şeklini hâkim serbestçe tayin eder; tarafların şekli sözleşmeyle kararlaştırdığı hâlde teminat ona göre belirlenir (md. 87/1). Şekil satırı para, banka teminat mektubu ya da başka bir güvence olabilir ve belgenin en kısa satırıdır. Teminatı gerektiren durum ve koşullarda değişiklik olursa hâkim teminatın azaltılmasına, artırılmasına, değiştirilmesine ya da kaldırılmasına karar verebilir (md. 87/2); bu nedenle aynı dosyada birden çok teminat kararı bulunabilir ve her birinin tarihi ayrı okunur. Bu sitede tutar yazılmaz; belgede yazılı rakam ise bir hizmet fiyatı değil mahkemenin belirlediği güvencedir ve çeviride aynen, para birimi ve varsa kuruş hanesiyle aktarılır. Yuvarlanmaz.
Kesin süre ve usulden ret
Hâkim tarafından belirlenen kesin süre içinde teminat gösterilmezse dava usulden reddedilir (md. 88/1). Müdahale talebinde bulunan kişi kesin süre içinde istenen teminatı vermezse, müdahale talebinden vazgeçmiş sayılmasına karar verilir (md. 88/2). “Kesin süre” Türk usul hukukunda teknik bir ifadedir ve sıradan bir süreden ayrılır; İngilizcede “definite time limit (kesin süre)”, Fransızcada “délai péremptoire (kesin süre)” gibi açıklayıcı bir karşılık önerilir ve belge boyunca aynı kalır. Teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi md. 114/1-ğ’de dava şartı olarak sayıldığı için ret kararının gerekçesi o bende atıf yapabilir. Teminat gösterilmesini gerektiren sebep ortadan kalkarsa ilgilinin talebi üzerine mahkeme teminatın iadesine karar verir (md. 89/1).
Benzer adlı başka bir belge
Dosyada “teminat” kelimesini taşıyan ikinci bir belge dizisi bulunabilir. Yazı İşleri Yönetmeliği md. 217/1, ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz taleplerinde teminat olarak yatırılan para, banka mektubu, tahvil ya da benzeri evrakın iadesi istendiğinde yazı işleri müdürünün kanunî şartların gerçekleşip gerçekleşmediğini araştırıp bu hususu belgelendirerek görüşüyle birlikte dosyayı hâkim veya başkana sunacağını söyler. Bu, md. 84’teki yargılama gideri teminatından ayrı bir kalemdir ve iade yazısı ayrı bir belgedir. İki belge aynı dosyada birlikte çevriliyorsa başlıkları ve dayanakları karıştırılmaz. Acte Tercüme teminat kararlarını, teminatın iadesine ilişkin kararları ve bunlara bağlı yazıları İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.