Hukuk davası açıldıktan sonra dosyaya giren ilk mahkeme belgelerinden biri tensip tutanağıdır: mahkeme dosyayı ilk kez ele alır, dilekçelerin tebliğini, delillerin sunulmasını ve avansları düzenler. Yurt dışındaki taraf için bu belge, dosyada kendisinden ne beklendiğini gösteren ilk metinlerden biridir. Dikkat çekici bir ayrıntı var: “tensip” kelimesi Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun tam metninde hiç geçmez. Tutanağın içeriği bir yönetmelikte düzenlenir.
Dayanak: Yazı İşleri Yönetmeliği md. 200
Tensip tutanağının dayanağı, Bölge Adliye ve Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdarî ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik’tir (YİY; RG 6/8/2015, sayı 29437). Md. 200/1’e göre davanın açılmasından sonra, dilekçeler aşamasının başında her dosya için bir tensip tutanağı düzenlenir. Eski kaynaklarda anılan 2012 tarihli yönetmelik YİY md. 262 ile yürürlükten kaldırılmıştır; çeviri notunda dayanak gösterilecekse güncel madde yazılır.
Başlık bloğu: yazılması zorunlu kısım
Yönetmelik tutanağın başına yazılacakları sayar: mahkemenin adı, mahkeme çeşitli sıfatlarla görev yapıyorsa hangi sıfatla görev yaptığı, hâkim ya da hâkimlerin ve zabıt kâtibinin ad, soyad ve sicil numaraları, tarafların kimlikleri ve T.C. kimlik numaraları, varsa kanuni temsilcilerin ve vekillerin ad, soyad ve adresleri. Bentler bu blok “yazıldıktan sonra” gelir; başlık bloğu takdire bırakılmış değildir. Çeviride sicil ve kimlik numaraları aynen aktarılır, mahkemenin görev yaptığı sıfat ayrı bir satır olarak korunur.
Bentler: hâkimin takdirindeki içerik
Başlık bloğundan sonraki içerik “hâkimin takdirinde olmak kaydıyla” yazılır ve yönetmelik bunları “yer verilebilir” diye sayar: dava dilekçesinin HMK md. 119’daki unsurları taşıyıp taşımadığı ve eksiklikte yapılan işlem, davanın türü, yargılama usulü, karşılıklı dilekçelerin tebliği, delil belgeleri ile gider ve delil avansı, ön incelemenin duruşmalı yapılıp yapılmayacağı, tahkikat duruşmasına gün verilmesi ve diğer hususlar. Bir tensip tutanağında bu bentlerin hepsi bulunmayabilir; çevirmen eksik gördüğü bendi tamamlamaz.
Numaralandırma mahkemenin kendi sırasıdır
Tensip kararları numaralı paragraflar hâlinde yazılır, ancak numaralar yönetmelikteki harflerden değil mahkemenin kendi sırasından gelir. Çeviride mahkemenin numarası korunur; paragraflar yönetmelikteki bent düzenine göre yeniden sıralanmaz, birleştirilmez ya da bölünmez. Avans tutarları Türk lirası olarak ve rakamları değişmeden kalır.
Delil ve avans ihtarı
Yönetmeliğin (d) bendi, delil belgelerinin sunulması ve avanslarla birlikte HMK md. 140/5 uyarınca tarafların “delillerinden vazgeçmiş sayılacakları” ihtarını anar. Bu ihtar sonuç doğuran bir cümledir ve yurt dışındaki taraf için tutanağın en önemli satırı olabilir. Çeviride ihtar yumuşatılmaz; “kesin süre” gibi ifadeler kesinlik vurgusu düşürülmeden aktarılır, “HMK md. 140/5” atfı olduğu gibi kalır ve kısaltma ilk geçişte açılır.
“Tensip” için hedef dilde karşılık
Terimin İngilizce ya da Fransızcada yerleşik tek bir karşılığı yoktur. İlk geçişte açıklayıcı bir karşılık ile Türkçe terim birlikte verilebilir: İngilizcede “preliminary directions order (tensip tutanağı)”, Fransızcada “ordonnance préliminaire de mise en état (tensip tutanağı)” gibi. Bu karşılıklar çevirmen önerisidir, mevzuat karşılığı değildir; dosyada bir kez seçilen karşılık sonraki belgelerde değiştirilmez.
E-imzalı tensip
Tensip tutanağı UYAP’ta e-imzayla düzenlenmişse sayfada mühür bulunmaz, çünkü e-imzalı belge ve kararlarda mühürleme işlemi uygulanmaz (YİY md. 5/13); Resmî Yazışma Yönetmeliği md. 23’ün tarif ettiği e-imza ibaresi ve doğrulama kodu gibi bir satır varsa kod harf harf aktarılır. Acte Tercüme tensip tutanağını başlık bloğu ve bütün paragraflarıyla birlikte İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.