Kefalet sözleşmesinde belgenin en kritik bölümü matbu metin değil, kefilin kendi el yazısıyla yazdığı satırlardır: azamî miktar, kefalet tarihi ve müteselsil kefil olma kaydı. Türkiye’de verilmiş bir kefaletin yurt dışında okunması ya da yabancı dilde bir güvence metninin Türkçeye çevrilmesi gerektiğinde bu blok çevirinin merkezinde durur. Çeviri, hangi bilginin matbu metinden, hangisinin el yazısından geldiğini gizlemez; aksi hâlde okuyan avukat belgenin şekil durumunu kendi başına değerlendiremez.
Üç bilgi ve el yazısı koşulu
Türk Borçlar Kanunu md. 583’e göre kefalet sözleşmesi yazılı şekilde yapılmadıkça ve kefilin sorumlu olacağı azamî miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe geçerli olmaz. Aynı fıkra bir adım daha atar: kefilin, sorumlu olduğu azamî miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması durumunda bu sıfatla veya bu anlama gelen herhangi bir ifadeyle yükümlülük altına girdiğini kefalet sözleşmesinde kendi el yazısıyla belirtmesi şarttır. Kendi adına kefil olma konusunda özel yetki verilmesi ve diğer tarafa ya da bir üçüncü kişiye kefil olma vaadinde bulunulması da aynı şekil koşullarına bağlıdır. Çeviride el yazısıyla yazılmış blok ayrı gösterilir; “[el yazısıyla]” gibi bir not, matbu metinle el yazısını birbirinden ayırır ve bu not çevirmenin kendi kaydı olarak işaretlenir.
Azamî miktar yuvarlanmaz
Md. 589, kefilin her durumda kefalet sözleşmesinde belirtilen azamî miktara kadar sorumlu olduğunu söyler; aksi kararlaştırılmamışsa kefil bu miktarla sınırlı olmak üzere asıl borç ile borçlunun kusur veya temerrüdünün yasal sonuçlarından, belirli koşullarla takip ve dava masraflarından ve işlemiş bir yıllık faizle işlemekte olan faizden sorumludur. Belgede azamî miktar rakamla ve yazıyla birlikte yazılmışsa iki biçim de korunur; rakam yuvarlanmaz, para birimi değiştirilmez ve kur hesabı yapılmaz. Kefalet tarihi de aynı titizlikle aktarılır: bu tarih yalnız bir imza günü değil, kanunun aradığı bir geçerlilik unsurudur. Md. 583’ün son fıkrasına göre kefalet sözleşmesinde sonradan yapılan ve kefilin sorumluluğunu artıran değişiklikler, kefalet için öngörülen şekle uyulmadıkça hüküm doğurmaz; belgeye sonradan eklenmiş bir satır varsa çeviride de sonradan eklenmiş hâliyle görünür.
Adi kefalet ile müteselsil kefalet
İki kefalet türü ayrı sonuçlar doğurur ve çeviride aynı kelimeyle verilmez. Md. 585’e göre adi kefalette alacaklı, borçluya başvurmadıkça kefili takip edemez; ancak borçlu aleyhine yapılan takibin kesin aciz belgesiyle sonuçlanması, borçlu aleyhine Türkiye’de takibatın imkânsız hâle gelmesi veya önemli ölçüde güçleşmesi, borçlunun iflasına karar verilmesi ve borçluya konkordato mehli verilmiş olması hâllerinde doğrudan doğruya kefile başvurabilir. Müteselsil kefalette bu ön sıra yoktur. Belgede hangi tür seçildiyse o karşılanır; İngilizcede “joint and several surety”, Fransızcada “caution solidaire” karşılıkları çevirmen önerisidir ve adi kefalet için kullanılmaz. Md. 583 müteselsil kefalet kaydının el yazısıyla yazılmasını aradığı için bu kelime belgenin şekil unsurlarından biridir.
Eşin rızası: tarih ve kapsam
Md. 584’e göre eşlerden biri, mahkemece verilmiş bir ayrılık kararı olmadıkça veya yasal olarak ayrı yaşama hakkı doğmadıkça ancak diğerinin yazılı rızasıyla kefil olabilir ve bu rızanın sözleşmenin kurulmasından önce ya da en geç kurulması anında verilmiş olması şarttır. Aynı maddenin ikinci fıkrası, kefilin sorumlu olacağı miktarın artmasına, adi kefaletin müteselsil kefalete dönüşmesine ya da kefil yararına olan güvencelerin önemli ölçüde azalmasına sebep olmayan değişiklikler için eşin rızasının gerekmediğini söyler. Rıza metni ayrı bir kâğıt olabilir ve o kâğıdın tarihi kefalet tarihinden farklı olabilir; çeviride iki tarih ayrı ayrı gösterilir ve rıza beyanı kefalet metninin içine taşınmaz.
Eşin rızasının aranmadığı hâller
Md. 584’e 2013’te eklenen fıkra, eşin rızasının aranmadığı kefaletleri sayar: ticaret siciline kayıtlı ticari işletmenin sahibi veya ticaret şirketinin ortak ya da yöneticisi tarafından işletme veya şirketle ilgili olarak verilecek kefaletler, mesleki faaliyetleri ile ilgili olarak esnaf ve sanatkârlar siciline kayıtlı esnaf veya sanatkârlar tarafından verilecek kefaletler ve fıkrada anılan kredi düzenlemeleri kapsamındaki kefaletler. Belgede kefilin bu sıfatlardan birini taşıdığına dair bir kayıt varsa, örneğin ticaret sicili numarası ya da şirketteki görevi, bu kayıt eksiksiz aktarılır. Kayıt sadece bir unvan satırı gibi görünse de belgenin şekil durumunu değiştiren bir bilgidir.
Başka ad altında verilen kişisel güvence
Md. 603 kapsam kuralı koyar: kefaletin şekline, kefil olma ehliyetine ve eşin rızasına ilişkin hükümler, gerçek kişilerce kişisel güvence verilmesine ilişkin olarak başka ad altında yapılan diğer sözleşmelere de uygulanır. Yabancı dilde yazılmış bir güvence metni Türkçeye çevrilirken çevirmen bu metnin hangi kuruma denk düştüğünü kararlaştırmaz; başlığı ve metnin kendi ifadelerini karşılar. “Garanti”, “taahhüt” ve “kefalet” aynı kelimeyle verilmez. Belgenin Türk hukuku bakımından hangi hükümlere tabi olacağını değerlendirmek avukatın işidir; çeviri yalnız metnin ne dediğini gösterir.
Noter şerhi ve sınır ötesi dosyada kefalet
Kanun kefalet için yazılı şekli arar; belge ayrıca noterlikte imza onayına sunulmuşsa altında Noterlik Kanunu md. 92’deki unsurları taşıyan bir şerh bulunur ve bu şerh imzanın kefile ait olduğunu belgeler, metnin içindekileri kapsamaz (md. 90). Çeviride metin ile şerh iki ayrı bölüm hâlinde durur. Bir vekil aracılığıyla kefil olunmuşsa vekâletnamede kefil olma yetkisinin ayrıca yer alması gerekir, çünkü Türk Borçlar Kanunu md. 504/3 kefil olmayı özel yetki isteyen işler arasında sayar; vekâletnamenin yetki satırları ayrı bir sayfada ele alınır. Acte Tercüme kefalet sözleşmesini el yazısı bloğu, azamî miktar satırı ve eşin rızası kâğıdıyla birlikte İngilizceye ya da Fransızcaya çevirir.