Cezayir ile Türkiye arasındaki ikili adli ilişki, 14 Mayıs 1989’da Cezayir’de imzalanmış tek bir sözleşmede toplanır. Metin hukuk ve ticaret alanındaki adli yardımı, mahkeme ve hakem kararlarının tanınmasını ve tenfizini, cezai alanda da suçluların geri verilmesini ve adli sicil bilgisini aynı çatı altında düzenler. Çeviri kuralı da bu tek metinde yazılıdır ve dili belgenin gideceği makama bağlar. Fas ve Tunus sözleşmelerinden farkı, onayı kimin vereceğini saymamasıdır.
Sözleşmenin künyesi
Hukuki İşbirliğine İlişkin Sözleşme 3724 sayılı Kanunla onaylanmış; metni 91/2101 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla 8 Eylül 1991 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmıştır. Aynı Resmî Gazete sayısı Fas ile imzalanan hukuk sözleşmesini de içerir. Sözleşmenin yürürlük tarihi bu sayfanın araştırmasında ikinci bir kaynakla doğrulanamadığı için burada verilmez; tarih gereken bir dosyada Adalet Bakanlığının güncel kaydına bakılır.
18. madde: istenilen makamın dilinde tasdikli çeviri
Sözleşmenin yazışma diline ilişkin 18. maddesine göre sözleşmenin uygulanması dolayısıyla gönderilecek belgeler isteyen makamın dilinde düzenlenir ve istenilen makamın dilinde aslına uygunluğu tasdik olunmuş tercümelerini içerir. Türk mahkemesinden Cezayir’e giden bir evrak için bu, Türkçe asıl ile Cezayir makamının dilinde tasdikli bir çeviri demektir. Adalet Bakanlığının 2 Şubat 2021 tarihli ülkelere göre tebligat esasları da Cezayir için Türkçe ve Arapça onaylı tercümeleri gösterir.
Onayı kimin vereceği yazılı değil
18. madde çevirinin “aslına uygunluğu tasdik olunmuş” olmasını ister; tasdiki kimin yapacağını ise saymaz. Tunus ile yapılan 1982 hukuk sözleşmesi bu işi talep eden tarafın diplomatik ajanına ya da konsolosuna, Fas ile yapılan 1989 hukuk sözleşmesi yeminli tercümana ya da talep eden devletin yasasına bırakır. Cezayir metninde böyle bir liste yoktur; tasdikin hangi biçimde yapılacağı bu sayfanın birincil metinden çıkarabildiği bir kural değildir. Türkiye’de tebligat evrakının çevirisini kimin yaptırdığına ilişkin genel kural Sınır ötesi dosyalar bölümünde anlatılır.
Tenfiz belgeleri ve 26(e)
Sözleşmenin tanıma ve tenfize ilişkin bölümü talebe eklenecek belgeleri sayar ve 26. maddenin (e) bendinde bunların tamamının çevirisini ister: sayılan bütün belgelerin, talepte bulunulan devletin mevzuatında öngörülen kurallara göre aslına uygunluğu tasdik edilmiş birer tercümesi. Metin, tasdikin kuralını tenfizin istendiği devletin mevzuatına bırakır. Türkiye’deki tenfiz dosyasında onanmış tercümenin genel kuralı Sınır ötesi dosyalar bölümünde anlatılır. Sözleşme bu bölümde hakem kararlarını da kapsar.
Hukuk ve ceza tek sözleşmede
Fas ve Tunus ile hukuk işleri ve ceza işleri için ayrı sözleşmeler imzalanmışken Cezayir sözleşmesi iki alanı tek metinde birleştirir. Suçluların geri verilmesi ve adli sicil bilgisinin paylaşılması da bu metnin konusudur. 18. maddedeki dil kuralı, sözleşmenin uygulanması için gönderilen belgeler için yazılmıştır; madde hukuk ve ceza evrakı arasında ayrım yapmaz.
Metnin dili: yalnız Türkçe ve Arapça
Fas ve Tunus sözleşmeleri ihtilafta Fransızca metni esas alırken Cezayir sözleşmesi yalnız Türkçe ve Arapça düzenlenmiştir ve iki metin de aynı ölçüde geçerlidir. Bir maddenin anlamı tartışıldığında başvurulacak üçüncü bir dil yoktur. Çok taraflı alanda Cezayir 1954 Lahey Hukuk Usulü Sözleşmesine taraf değildir; 1956 New York Nafaka Sözleşmesine 10 Eylül 1969’da, 1958 New York Hakem Kararları Sözleşmesine 7 Şubat 1989’da katılmıştır.
Acte Tercüme Türkçe, İngilizce ve Fransızca arasında çevirir; Cezayir makamına gidecek Arapça çeviri bu hizmetin dışındadır. Cezayir’den gelen dosyada Fransızca düzenlenmiş bir belge bulunuyorsa Acte Tercüme onu Türkçeye çevirir; belgenin tenfiz dosyasında nasıl kullanılacağı avukatın değerlendirmesidir.