Yurt dışında yaşayan bir Türk vatandaşına dava dilekçesi ya da ödeme emri gönderilecekse, çeviri siparişi vermeden önce tebligatın hangi yoldan gideceğini bilmek gerekir. Konsolosluk yolunda çeviri gerekmez; yabancı makam yolunda gerekir. Bu fark, dosyanın hem maliyetini hem süresini belirler.
İki yol
Tebligat Kanunu md. 25/a, muhatap Türk vatandaşıysa tebliğin o yerdeki Türk büyükelçiliği ya da konsolosluğu aracılığıyla da yapılabileceğini söyler. Bu yolda muhataba bir bildirim gönderilir ve otuz gün içinde başvurmazsa tebliğin yapılmış sayılacağı ihtar edilir. Diğer yol, yabancı ülkenin yetkili makamı aracılığıyla yapılan genel tebligattır. Hangi yolun seçileceğinde kazai merci takdir hakkına sahiptir (Yönetmelik md. 43/8).
Konsolosluk yolunda çeviri
Genelge 63/3 p.35’e göre konsolosluk aracılığıyla yapılan tebligatta evrakın bir takım olarak ve Türkçe düzenlenmesi yeterlidir; ayrıca yabancı dilde tercümesine gerek yoktur. Konsolosluk muhataba kendi dilinde, Türkçe ulaşır. Yurt dışındaki Türk memurları ve askeri personele yapılan tebligatta da yabancı dile tercüme gerekmez (p.38).
Yabancı makam yolunda çeviri
Aynı kişiye yabancı devlet makamı aracılığıyla tebligat yapılıyorsa Genelge 63/3 p.36 evraka tercüme eklenmesini ister. Çünkü evrakı muhataba ulaştıracak olan artık Türk konsolosu değil, o ülkenin makamıdır; dil kuralı da muhatabın bulunduğu ülkenin dili olur. Muhatabın Türk vatandaşı olması bu yolda çeviriyi ortadan kaldırmaz.
Ceza evrakında aynı ayrım
Cezai konularda tebligat genelgesi de aynı ayrımı yapar: yurt dışındaki Türk vatandaşına konsolosluk aracılığıyla tebligatta evrakın Türkçe ve bir takım düzenlenmesi yeterlidir (Genelge 69/3 p.10). Bu yol sonuç vermezse yabancı uyruklulara uygulanan usul, yani çevirili tebligat uygulanır.
Dosyada hangi belgeye bakılır
Çevirinin gerekip gerekmediğini gösteren belge, mahkemenin tebligat yolunu belirleyen ara kararı ya da müzekkeresidir. Çeviri siparişinden önce bu belgenin bir örneğine bakmak, konsolosluk yolu seçilmiş bir dosyada çeviri yaptırma ya da yabancı makam yolu seçilmiş bir dosyada çeviriyi atlama riskini baştan ortadan kaldırır.
Gereksiz çeviri
Yurt dışına giden her tebligat çeviri gerektirmez. Konsolosluk yolu seçilmiş bir dosyada evrakı yabancı dile çevirtmek, müvekkile ödetilen ve işe yaramayan bir masraftır. Tersi de sorun doğurur: yabancı makam yoluna geçilen bir dosyada Türkçe evrak gönderilirse evrak geri dönebilir.
Çeviriden önce sorulacaklar
Bu tür bir dosyada çeviriye başlamadan önce iki şeyin bilinmesi gerekir: muhatabın uyruğu ve mahkemenin seçtiği tebligat yolu. Konsolosluk yolu seçilmişse çeviri gerekmez; yabancı makam yolu seçilmişse evrak muhatabın bulunduğu ülkenin diline, genelgenin biçim kuralına göre çevrilir. Acte Tercüme bu ikinci durumda evrakı hedef dile çevirir.